Có những ước mơ không đi theo con đường mình từng hình dung

Nếu câu chuyện của Thắng bắt đầu từ một lựa chọn, thì hành trình của Mai Anh lại khởi nguồn từ một ước mơ dang dở.

Hồi học cấp ba, Mai Anh từng đặt mục tiêu thi vào Học viện Kỹ thuật Quân sự, thế nhưng, đến vòng sơ tuyển, cô không đủ điều kiện sức khỏe để tiếp tục. Ước mơ dừng lại từ đó, ngay cả trước khi có cơ hội bước vào kỳ thi.

Mai Anh chọn một hướng đi khác, cô theo học ngành Kỹ thuật dữ liệu (Data Engineering), lĩnh vực gắn với việc xây dựng và vận hành hệ thống dữ liệu phía sau các sản phẩm công nghệ. Đó là công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và thường ít xuất hiện trước “ánh đèn sân khấu”. Chính Mai Anh cũng thừa nhận lựa chọn ấy có phần trái ngược với tính cách của mình – “một người khá hướng ngoại".

Để hình dung về công việc của mình, Mai Anh mượn một phép so sánh rất gần gũi. Nếu Thắng là người đầu bếp trực tiếp tạo nên món ăn, thì cô giống như người phụ bếp, chuẩn bị nguyên liệu để mọi thứ có thể vận hành trơn tru phía sau. Hai công việc khác nhau nhưng đều cần thiết để tạo nên một sản phẩm hoàn chỉnh.

Đến năm thứ ba đại học, Mai Anh bắt đầu tìm kiếm cơ hội thực tập. Khi ấy, cô mới nhận ra Data Engineering là một lĩnh vực khá đặc thù. Dữ liệu luôn là tài sản nhạy cảm của doanh nghiệp, vì vậy nhiều đơn vị chỉ tuyển dụng nhân sự chính thức thay vì thực tập sinh, sau nhiều lần tìm kiếm, cô vẫn chưa tìm được cơ hội phù hợp.

Đúng lúc ấy, một người anh trong câu lạc bộ, cũng là cựu học viên Viettel Digital Talents và hiện là đồng nghiệp của cô tại Viettel, gợi ý: "Mai Anh ơi, tại sao em không thử nộp Viettel Digital Talents?" - Mai Anh nhắn tin hỏi thêm về cuộc thi, rồi quyết định nộp hồ sơ.

Đó là một quyết định khá tự nhiên ở thời điểm ấy, nhưng khi nhìn lại, Mai Anh nhận ra mình đã vô tình đi đến rất gần ước mơ năm nào.

"Việc vào Viettel cũng như là được chạm một tay vào ước mơ hồi cấp ba của mình." Mai Anh chia sẻ trong podcast Viettel Vibes.

Đó là một cách diễn đạt rất đẹp, không phải "chạm tới", cũng không phải "thực hiện được", chỉ là "chạm một tay" - Một khoảng cách vừa đủ để hiểu rằng có những ước mơ không trở thành hiện thực theo cách mình từng nghĩ, nhưng vẫn có thể quay trở lại dưới một hình thức khác, vào đúng thời điểm mình đã sẵn sàng hơn để đón nhận.

Ước mơ ấy không đến theo cách Mai Anh từng hình dung, cô không khoác trên mình bộ quân phục như mong muốn, nhưng khi bước vào Viettel, cô có cảm giác mình đã chạm rất gần với điều từng theo đuổi. Không phải một cái kết trọn vẹn, nhưng là một hành trình đủ để cô mỉm cười khi nhìn lại.

Những ngày đầu tiên ở Viettel lại mở ra một thử thách hoàn toàn khác. Mai Anh vẫn nhớ cảm giác ngồi trong những buổi họp chuyên môn, lặng lẽ nghe các anh chị trao đổi về những khái niệm mà mình chưa từng biết đến. Mỗi cuộc họp kết thúc là một cuốn sổ dày thêm những dòng ghi chú, có những thuật ngữ cô phải tra cứu ngay trong ngày, có những vấn đề chỉ có thể tìm được lời giải bằng cách chủ động đi hỏi người khác.

Điều khiến Mai Anh băn khoăn nhất không phải là mình chưa biết, mà là sợ làm phiền. Các anh chị trong nhóm đều đang bận rộn với công việc, nhiều người thường xuyên làm thêm giờ. Mỗi lần cầm cuốn sổ bước đến bàn làm việc của họ, cô đều tự hỏi liệu câu hỏi của mình có khiến mọi người mất thời gian hay không.

Nhưng phản ứng cô nhận lại luôn giống nhau. Khi nghe câu hỏi, các anh chị thường hỏi ngược lại: "Em cần giúp gì không? Có gì chưa hiểu không?" Sự chủ động ấy khiến khoảng cách giữa một thực tập sinh và những người đi trước dần biến mất. Cảm giác ngại ngùng cũng theo đó mà nhường chỗ cho sự tự tin.

“Câu nói đó đã “phá băng” tất cả. Cảm giác mình là một thành viên trong tổ chức này đã bắt đầu lớn dần lên trong em.”

Từ những điều rất nhỏ ấy, Viettel không còn chỉ là nơi Mai Anh đến để thực tập, đó là nơi cô bắt đầu cảm thấy mình thuộc về.

Bài toán Mai Anh nhận trong Viettel Digital Talents cũng phản ánh rất rõ tinh thần ấy. Đội của cô khi đó gần như chưa có nhân sự phụ trách, mọi thứ đều bắt đầu từ con số 0. Nhóm phát triển một trợ lý dữ liệu dành cho các đơn vị kinh doanh, với mục tiêu rút ngắn quy trình khai thác số liệu. Thay vì gửi yêu cầu cho đội kỹ thuật rồi chờ vài ngày, thậm chí cả tuần để nhận báo cáo, người dùng chỉ cần đặt câu hỏi bằng ngôn ngữ tự nhiên, hệ thống sẽ tự động truy xuất dữ liệu và trả về dashboard gần như ngay lập tức.

Phiên bản đầu tiên được kiểm thử trên bộ dữ liệu nội bộ, kết quả đạt độ chính xác khoảng 90%. Với một sản phẩm mới, đó là con số đủ để cả nhóm hào hứng. Mai Anh vẫn nhớ không khí hôm ấy, khi mọi người nhìn nhau và cười: "Trợ lý của mình thông minh đấy." - Nhưng niềm vui ấy kéo dài không lâu.

Trên bộ kịch bản kiểm thử nội bộ, trợ lý AI đạt độ chính xác khoảng 90% - một kết quả đủ để cả nhóm tin rằng sản phẩm đã sẵn sàng. Nhưng khi đưa vào cho một đội kinh doanh nhỏ trải nghiệm thực tế, sự tự tin ấy nhanh chóng bị thử thách. Mỗi lần đọc lại log và phản hồi của người dùng, cả nhóm đều cảm thấy áp lực vì có quá nhiều lời chê. Họ nhận ra rằng những gì đội dự án có thể hình dung dưới góc nhìn của người làm kỹ thuật vẫn chưa phản ánh hết sự đa dạng trong nhu cầu và cách sử dụng của khách hàng ngoài thực tế. Khoảng cách ấy trở thành bài toán khó nhất mà cả nhóm phải tiếp tục giải quyết

Mai Anh nhớ mình đã dùng một từ để mô tả cảm giác của cả đội lúc đó: “Khủng hoảng.”

Nhưng cũng chính từ những lần "khủng hoảng" ấy, cả nhóm hiểu rằng một sản phẩm công nghệ chỉ thực sự bắt đầu hành trình của mình khi được trao vào tay người dùng. Những bài kiểm thử có thể cho thấy hệ thống hoạt động đúng theo thiết kế, nhưng chỉ những tình huống thực tế mới chỉ ra đâu là điều sản phẩm còn thiếu. Chính người dùng mới là người hoàn thiện sản phẩm, từng câu hỏi một, từng lần sử dụng một.

Khi được hỏi điều gì giúp mình vượt qua những lúc áp lực nhất, Mai Anh không nhắc đến một phương pháp hay một cột mốc nào trong công việc. Cô nhắc đến một người - Đó là anh Sơn, chủ nhiệm phòng của cô, Mai Anh gọi anh là "một chỗ dựa". Chỉ ba chữ ngắn gọn, nhưng đủ để người nghe hình dung về sự tin tưởng mà cô dành cho người đồng hành của mình.