Đầu năm 2024, anh Nguyễn Tuấn Tú cùng đội ngũ nhận nhiệm vụ triển khai đề tài “Nghiên cứu, thiết kế hệ thống liên lạc mật thế hệ mới liên thông giữa di động và cố định phục vụ ngành Cơ yếu”.

Dự án xuất phát từ thỏa thuận hợp tác giữa Viettel và Ban Cơ yếu Chính phủ giai đoạn 2022-2025, với mục tiêu xây dựng một hệ thống liên lạc bảo mật có khả năng hoạt động linh hoạt giữa thiết bị di động và cố định.

Trước đây, hệ thống liên lạc mật thế hệ cũ cần phân phối khóa mã hóa cho người dùng trước khi thực hiện cuộc gọi hoặc tin nhắn. Cụ thể, để hai cán bộ có thể nói chuyện bảo mật với nhau, nhân viên cơ yếu phải nạp vào thiết bị của hai bên hai khóa giống nhau. Khi cuộc gọi diễn ra, dữ liệu mới được mã hóa và giải mã theo khóa đó.

Cách làm này đảm bảo an toàn, nhưng tạo ra khối lượng vận hành rất lớn. Mỗi cuộc gọi, mỗi nhóm người dùng đều kéo theo bài toán quản lý, phân phối và kiểm soát khóa.

Với hệ thống mới do Viettel phát triển, khóa được tự động sinh ra, tự động phân phát đến người dùng cuối và được thay đổi sau mỗi tin nhắn, mỗi cuộc gọi. Ngay cả trong trường hợp kẻ tấn công biết được một khóa, họ cũng không thể suy ra khóa của tin nhắn hay cuộc gọi khác.

Đó là bước chuyển lớn từ một hệ thống cần nhiều thao tác thủ công sang một hệ thống tự động hóa quá trình phân phát khóa, giảm tải đáng kể cho công tác vận hành, khai thác và quản trị.

Về cấu trúc, đây là một hệ thống gồm ba thành phần chính: điện thoại thông minh 4G, thiết bị điện thoại bàn IP Phone và hệ thống phần mềm cung cấp dịch vụ liên lạc bảo mật cho các thiết bị đầu cuối.

Thông thường, các thiết bị liên hệ mật sẽ hoạt động trên mạng dùng riêng. Điểm khác biệt của hệ thống này là có thể hoạt động trên môi trường mạng công khai, nhưng vẫn bảo đảm an toàn cho các cuộc gọi và tin nhắn ở cấp độ mật, thậm chí đến mức tối mật theo yêu cầu của ngành Cơ yếu.

Theo anh Tú, trước đó, đơn vị từng thiết kế điện thoại 2G và các sản phẩm máy tính có module mã hóa toàn bộ dữ liệu ổ cứng thời gian thực. Bản thân anh Tú cũng có bằng sáng chế tại Việt Nam cho module mã hóa ổ cứng thời gian thực. Tất cả kinh nghiệm ấy chỉ giúp đội ngũ có thêm nền tảng, chứ không mang đến sẵn lời giải.

“Về bản chất, đây là một bài toán mới với VMC”, anh Tú chia sẻ.

Bởi trước đây, VMC chưa từng nghiên cứu và thiết kế một chiếc điện thoại 4G. Đặc biệt, việc mã hóa thoại và tin nhắn phải được tích hợp vào một không gian rất nhỏ như điện thoại di động.

Thách thức lớn nhất của dự án nằm ở việc bóc tách được dữ liệu âm thanh và dữ liệu tin nhắn, sau đó mã hóa thời gian thực thông qua module phần cứng chuyên dụng của Ban Cơ yếu.

Điều này khiến sản phẩm càng trở nên đặc biệt, bởi các điện thoại thương mại thông thường không được thiết kế để tích hợp trực tiếp module mã hóa phần cứng chuyên dụng.