- Chào anh Kiên, nhiều người có lẽ không dễ để hình dung hết về thiết kế chip. Theo anh, công việc này khác gì so với việc thiết kế các sản phẩm công nghệ khác?

- (Cười) Bạn có thể hình dung như này. Thiết kế chip giống như quy hoạch một thành phố siêu lớn và thông minh trên diện tích chỉ bằng… một móng tay.

Một con chip hiện đại có thể chứa hàng tỷ linh kiện điện tử từ bóng bán dẫn, điện trở, tụ điện đến cuộn cảm… Tôi lấy ví dụ, một con chip M4 trên iPhone có tới 28 tỷ linh kiện bán dẫn, gói gọn trong diện tích khoảng 110 mm². Nếu coi mỗi linh kiện là một “viên gạch”, thì số “viên gạch” ấy đủ để xây nên 6.000 - 7.000 tòa nhà cao 25 tầng, mỗi tầng khoảng 1.000 m².

Vậy, chúng ta quy hoạch 1 thành phố hiện đại trên diện tích bằng một móng tay thì các bạn sẽ thấy yêu cầu về độ chính xác và những ràng buộc thiết kế bên trong con chip chặt chẽ đến mức nào.

Ngoài ra, mỗi sai lầm trong thiết kế chip đều phải trả một cái giá rất đắt. Mỗi lần sản xuất thử nghiệm tốn hàng triệu USD. Thời gian sản xuất và đóng gói cho một lần thử nghiệm thường kéo dài từ 4 đến 6 tháng. Thời gian đo kiểm, thử nghiệm cũng mất một vài tháng nữa. Một con chip trước khi được thương mại hóa cần sản xuất thử nghiệm vài lần.

Trong ngành thiết kế chip, phẩm chất quan trọng bậc nhất của một kỹ sư chính là sự cẩn thận. Ngày xưa, tôi cực kỳ cẩu thả, ai cũng nói tôi thế. Nhưng chỉ vài lỗi sai khi thiết kế chip trong môi trường nghiên cứu ở Hàn Quốc cũng đủ khiến tôi phải trả giá tới cả chục nghìn đô. Qua thời gian, nghề nghiệp rèn tôi trở thành người cẩn thận hơn trước kia rất nhiều.

- Anh đã bén duyên với bán dẫn như thế nào, là người chọn nghề hay nghề chọn người?

- Tôi đến với nghề bán dẫn từ năm 1997, khi còn là sinh viên khoa Vật lý của trường Đại học Khoa học Tự nhiên. Sau tốt nghiệp, tôi luôn trăn trở làm sao để thoát ra khỏi lũy tre làng.

Thời đó, Internet ở Việt Nam chưa phổ biến, những thông tin về học bổng đi học Thạc sỹ ở nước ngoài là rất hiếm nên tôi quyết định xin vào Viện Khoa học Vật liệu. Phần vì để tìm kiếm học bổng du học, phần vì nơi đây quy tụ nhiều người nổi tiếng, đồng thời có mạng lưới hợp tác sâu rộng với các trung tâm bán dẫn trên toàn cầu, đặc biệt ở Pháp, Hà Lan và một số nước châu Âu khác.

Và đúng một năm sau, tôi đã có cơ hội nhận được học bổng du học nước ngoài. Tháng 1/2001, tôi sang Hàn Quốc theo học về ngành Điện - Điện tử, chuyên ngành thiết kế chip tại Viện Khoa học và Công nghệ Tiên tiến Hàn Quốc (KAIST) và đến năm 2007 thì hoàn thành chương trình Tiến sĩ.

- Em đoán anh là một trong những người Việt đầu tiên chọn lĩnh vực thiết kế chip ở Hàn Quốc!

- Đúng vậy! Thời điểm tôi sang đây học, cộng đồng người Việt theo ngành bán dẫn còn rất ít. Nếu xét riêng tại Hàn Quốc, có thể nói tôi là một trong những người Việt đầu tiên theo đuổi lĩnh vực này.

Sau khi tốt nghiệp Tiến sĩ, tôi xác định phải ở lại Hàn Quốc để trau dồi năng lực và tích lũy kinh nghiệm của mình. Bởi lúc đó, ngành thiết kế chip cũng như ngành công nghiệp bán dẫn ở Việt Nam gần như chưa có gì. Thị trường mới manh nha một vài doanh nghiệp FDI mở chi nhánh ở miền Nam.

Tôi vào làm việc tại viện nghiên cứu về điện tử viễn thông lớn nhất Hàn Quốc. Đây là cái nôi sinh ra những công nghệ mới nhất, những công nghệ phải 10 - 15 năm sau mới được thương mại hoá.

Sau 6 năm, tôi thấy mình cũng đủ độ chín ở môi trường nghiên cứu. Mảnh ghép còn thiếu là trải nghiệm ở các công ty sản xuất theo quy mô lớn. Vì vậy, tôi chuyển sang một tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới, tham gia thiết kế các dòng chip tương tự - cao tần ứng dụng cho các thiết bị di động. Trong giai đoạn 2014 - 2018, rất nhiều các dòng sản phẩm di động và máy tính bảng của hãng này đều sử dụng dòng chip mà tôi cùng đội ngũ tham gia thiết kế.