Ít ai biết rằng, phía sau khoảnh khắc tưởng như chỉ diễn ra trong vài giây ấy là 24 ngày băng rừng, vượt núi, là gần 600 giờ khiêng từng thiết bị qua những con dốc lầy trơn của những người lính Công trình Viettel. Họ không chỉ dựng nên một trạm phát sóng, mà còn mở cánh cửa kết nối đầu tiên cho một bản làng từng nhiều năm gần như đứng ngoài thế giới số.

"Có chưa?"

Một cậu bé người Mông đứng nép trước hiên nhà, chăm chú nhìn màn hình điện thoại trên tay bố. Ngón tay người đàn ông lướt đi lướt lại, như thể chỉ cần chậm một nhịp, tín hiệu sẽ lại biến mất như bao lần trước. Rồi bất chợt, những vạch sóng hiện lên.

"Có sóng rồi! Có sóng Viettel rồi!".

Tiếng reo của một người nhanh chóng lan sang nhà bên cạnh, rồi cả bản Huồi Xái như cùng thức dậy. Người già gọi con đang làm ăn xa. Thanh niên thử gọi video. Lũ trẻ chuyền tay nhau chiếc điện thoại để xem những đoạn hoạt hình đầu tiên không còn đứng hình giữa chừng. Chưa bao giờ bản Huồi Xái có niềm vui như thế này.

Đó cũng là khoảnh khắc người dân Huồi Xái đã chờ đợi suốt nhiều năm.

Giữa niềm vui ấy, cách đó không xa, những người lính Công trình Viettel chỉ lặng lẽ đứng nhìn cột phát sóng vừa hoàn thành. Sau 24 ngày băng rừng, vượt núi, khoảnh khắc ấy đủ để mọi nhọc nhằn được trả lời.

Một bản làng từng đứng ngoài vùng phủ sóng

Bản Huồi Xái là một trong những bản đặc biệt khó khăn của xã biên giới Tri Lễ, huyện Quế Phong, Nghệ An (nay thuộc xã Tri Lễ sau sắp xếp đơn vị hành chính), nơi 100% cư dân là đồng bào dân tộc Mông. Nằm giữa vùng núi cao giáp biên giới Việt Nam – Lào, bản làng nhiều năm đối mặt với điều kiện giao thông cách trở. Đường vào bản quanh co, dốc lớn, thường trơn trượt vào mùa mưa, khiến việc đi lại, vận chuyển vật tư và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu gặp không ít khó khăn. Sự cách trở của địa hình khiến Huồi Xái nhiều năm gần như đứng ngoài vùng phủ sóng viễn thông.

Huồi Xái nằm cách trung tâm huyện Quế Phong khoảng 40 km. Trên bản đồ, đó không phải quãng đường quá xa. Nhưng với những người từng đặt chân đến đây, khoảng cách ấy chưa bao giờ được tính bằng số kilomet. Hai phần ba chặng đường ô tô còn có thể đi được. Phần còn lại chỉ đủ cho một chiếc xe máy len lỏi giữa sườn núi. Những hôm nắng ráo, hành trình đã đủ chật vật. Chỉ cần một cơn mưa bất chợt, con đường đất lập tức biến thành lớp bùn nhão, bánh xe quay tròn rồi mắc cứng, người phải xuống dắt, rồi chuyển sang khiêng.

Nhiều năm qua, đó cũng là con đường ngăn cách Huồi Xái với thế giới số. Điện thoại gần như không thể thực hiện một cuộc gọi ổn định. Muốn liên lạc khi có việc gấp, người dân phải tìm những điểm hiếm hoi bắt được tín hiệu hoặc nhờ trưởng bản sử dụng bộ đàm kết nối với lực lượng biên phòng. Không ít đứa trẻ lớn lên mà chưa từng biết cảm giác xem một đoạn video trực tuyến trọn vẹn. Những cuộc gọi giữa cha mẹ và con cái đi làm xa luôn đứt quãng. Việc học trực tuyến, tra cứu thông tin hay tiếp cận các dịch vụ số gần như nằm ngoài khả năng của bản làng.

Bởi vậy, khi quyết định dựng một trạm phát sóng tại Huồi Xái được triển khai, đó không chỉ là một công trình viễn thông. Đó là lời hẹn sẽ nối bản làng này với phần còn lại của đất nước. Và hành trình đó bắt đầu từ những ngày đầu tháng 7/2026.

24 ngày đưa thiết bị vượt núi

Muốn có sóng, trước tiên phải có một vị trí đủ điều kiện để dựng trạm. Một trạm phát sóng không thể xuất hiện chỉ bằng việc dựng lên một cột thép. Đằng sau nó là cả chuỗi công việc nối tiếp nhau từ khảo sát địa hình để tìm vị trí tối ưu cho vùng phủ sóng; thi công móng; dựng cột anten; kéo cáp nguồn, cáp truyền dẫn; lắp đặt thiết bị vô tuyến; căn chỉnh anten; tích hợp hệ thống; đo kiểm tín hiệu trước khi phát sóng.

Ở Huồi Xái, mỗi công đoạn đều khó hơn nhiều lần vì địa hình.

Không có xe cẩu lớn, không có đường bê tông đưa vật tư tới chân công trình, từng cuộn cáp, từng thanh thép, từng thiết bị vô tuyến đều phải được vận chuyển qua những cung đường núi quanh co. Có những đoạn, xe máy không còn là phương tiện mà chỉ là... một kiện hàng cần được khiêng.

"Có hôm đang làm dở thì mưa trắng trời," anh Nguyễn Văn Đức, Nhân viên kỹ thuật Nhà trạm, Trung tâm Tây Hiếu nhớ lại. “Anh em phải thu dọn ngay. Chỉ nán thêm một lúc là đường lầy, xe không đi nổi. Nhiều đoạn dốc, cả đội phải hò nhau vác xe máy mới qua được”.

Sau mỗi trận mưa, con đường vừa đi buổi sáng có thể trở thành thử thách hoàn toàn mới vào buổi chiều. Tiến độ vì thế không chỉ phụ thuộc vào sức người mà còn phụ thuộc vào thời tiết vùng biên giới vốn thay đổi rất nhanh. Không ít chuyến vận chuyển phải chia nhỏ thiết bị thành nhiều lượt. Những cuộn cáp, khung sắt, vật tư, dụng cụ... lần lượt được đưa lên núi bằng xe máy rồi bằng sức người. Có ngày kết thúc công việc khi trời đã nhá nhem. Sương từ các sườn núi bắt đầu phủ kín lối đi. Sáng hôm sau, mọi người lại tiếp tục từ chính nơi đã dừng lại.

Những người đồng hành không có trong kế hoạch

Chiều xuống ở Huồi Xái thường kéo theo sương mù dày đặc. Mây phủ kín sườn núi. Những cơn mưa đến nhanh đến mức nhiều khi anh em kỹ thuật chưa kịp thu thiết bị.

Mỗi lần như vậy, người dân trong bản lại xuất hiện. Có người mang tấm bạt, có người giữ cọc, có người chạy đi tìm dây để buộc. Không ai bảo ai, họ cùng che những thùng thiết bị điện tử khỏi nước mưa. Sự giúp đỡ ấy không nằm trong bất kỳ kế hoạch thi công nào, nhưng lại trở thành một phần quan trọng của hành trình. Đó là cách những người dân nơi đây góp sức vào công trình mà họ hiểu sẽ làm thay đổi cuộc sống của chính mình.

Giữa đại ngàn, khoảng cách giữa người xây trạm và người chờ có sóng dần được xóa nhòa bằng những việc làm đơn giản ấy: một đôi tay giữ tấm bạt, một bình nước mang từ nhà ra công trường, hay vài câu hỏi mỗi sáng: "Hôm nay làm đến đâu rồi?".

Đó cũng là động lực để đội thi công tiếp tục bám công trường, tranh thủ từng giờ nắng hiếm hoi.

Đến ngày cuối cùng, những công đoạn kỹ thuật quan trọng nhất được hoàn tất. Thiết bị được tích hợp, anten được căn chỉnh, những phép đo cuối cùng cho thấy tín hiệu đã đạt yêu cầu. Rồi trạm phát sóng chính thức hoạt động.

Khoảnh khắc những vạch sóng xuất hiện trên màn hình điện thoại cũng là lúc cả bản Huồi Xái như bước vào một ngày hội nhỏ. Một cụ già ngồi trước hiên nhà run run bấm số gọi cho người con đang làm việc ở miền Nam. Ở đầu dây bên kia, giọng nói vang lên rõ ràng sau nhiều năm chỉ có thể nghe qua những cuộc gọi chập chờn. Vài đứa trẻ ngồi sát bên nhau, mắt dán vào màn hình điện thoại xem những đoạn video đầu tiên không còn quay vòng vòng vì mất kết nối. Thanh niên trong bản thử gọi video cho bạn bè ở xa, vừa cười vừa xoay điện thoại để khoe ngôi làng giữa núi.

Chỉ với gần 200 thuê bao được phủ sóng ngay trong giai đoạn đầu, Huồi Xái đã bước sang một nhịp sống mới. Đó không chỉ là việc gọi điện thuận tiện hơn, mà là thông tin có thể đến nhanh hơn, việc học của trẻ em có thêm cơ hội, người dân có điều kiện tiếp cận dịch vụ số, tìm hiểu thị trường, kết nối với người thân và nhận thông tin kịp thời khi có tình huống khẩn cấp. Những điều vốn rất bình thường ở miền xuôi, với Huồi Xái lại là sự thay đổi có thể cảm nhận ngay từ ngày đầu tiên có sóng.

Những đứa trẻ mong ngóng sóng để được xem những video yêu thích

Khi những phép đo cuối cùng hoàn tất, đội thi công lặng lẽ thu dọn thiết bị để chuẩn bị xuống núi. Cột anten vẫn đứng lặng giữa màu xanh của núi rừng. Công việc của họ kết thúc ở Huồi Xái cũng là lúc cuộc sống nơi đây bắt đầu một nhịp chuyển mới.

Ít ai còn nhớ để dựng nên công trình ấy đã có biết bao chuyến xe vật lộn với bùn đất, bao lần dừng thi công vì mưa, bao lượt anh em cùng khiêng xe qua dốc, hay những buổi chiều người dân và đội kỹ thuật cùng giữ tấm bạt giữa cơn mưa rừng.

Những dấu chân trên con đường đất rồi sẽ bị những trận mưa tiếp theo xóa đi. Mọi vất vả rồi sẽ dần lùi lại phía sau, song tín hiệu phát đi từ cột anten sẽ còn ở lại, len vào từng nếp nhà, từng mùa vụ và từng hành trình của người dân. Nó sẽ theo những cuộc gọi của người mẹ tới người con xa quê, theo bài giảng trực tuyến của những đứa trẻ, theo những thông tin sản xuất đến với bà con, theo những cuộc liên lạc khẩn cấp khi vùng biên cần kết nối.

Có những công trình được đo bằng giá trị đầu tư. Còn với Huồi Xái, giá trị của công trình được đo bằng khoảnh khắc một bản làng nhiều năm đứng ngoài vùng phủ sóng lần đầu tiên nghe tiếng thế giới rõ ràng qua chiếc điện thoại trên tay. Xóa một vùng lõm sóng vì thế không chỉ là bổ sung một điểm phát sóng trên bản đồ viễn thông. Đó là lúc khoảng cách địa lý dần được thu hẹp bằng sự kết nối, để từ một bản làng từng gần như "mất liên lạc" với thế giới, Huồi Xái có thêm cơ hội phát triển và bước gần hơn với nhịp sống của miền xuôi.

Gần 600 giờ để đổi lấy một tiếng reo vui chưa từng xuất hiện

10:44 - 31.07.2026AI tóm lược

Bài viết cùng chuyên mục

Bài viết cùng chuyên mục

10:44 - 31.07.2026