Ngày 3/8/2026, sự hợp tác giữa Tổng Công ty Mạng lưới Viettel và Hệ thống Y tế Vinmec đã đánh dấu bước tiến quan trojng khi thực hiện thành công 2 ca phẫu thuật robot từ xa hai chiều đầu tiên, kết nối khoảng cách hơn 1.700 km giữa Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Smart City (Hà Nội) và Vinmec Cần Thơ. Sự kiện không chỉ khẳng định năng lực chuyên môn hàng đầu của đội ngũ y bác sĩ Vinmec mà còn minh chứng cho sức mạnh hạ tầng công nghệ 5G vượt trội do Viettel làm chủ. Lần đầu tiên, những thao tác vi phẫu tinh xảo nhất được truyền tải vẹn nguyên qua không gian số, mở ra một kỷ nguyên mới - nơi ranh giới khoảng cách bị triệt tiêu hoàn toàn trước sức mạnh của tri thức và công nghệ đột phá.

Trong chuỗi phẫu thuật phức tạp này, ca mổ thứ nhất được thực hiện khi các bác sĩ tại Vinmec Smart City (Hà Nội) điều khiển hệ thống robot Toumai MT-1000 qua mạng kết nối để can thiệp phẫu thuật cho một nữ bệnh nhân 15 tuổi tại Vinmec Cần Thơ. Ngay sau đó, chiều điều khiển được đảo ngược hoàn toàn, các y bác sĩ tại Vinmec Cần Thơ trực tiếp điều khiển robot phẫu thuật cắt gan trái và cắt túi mật cho nam bệnh nhân 42 tuổi đang nằm tại Hà Nội.

Trước đó, vào cuối tháng 7, khi có kế hoạch thực hiện 2 ca mổ, Vinmec Cần Thơ đã chủ động liên hệ với TT Kỹ thuật KV3 để triển khai 5G cho đơn vị. Khi công nghệ phải phục vụ một hoạt động có yêu cầu an toàn đặc biệt cao như phẫu thuật, mạng viễn thông không còn là một tiện ích đơn thuần mà trở thành một phần của hệ thống vận hành. Đằng sau vài giờ phẫu thuật là quá trình chuẩn bị, đo kiểm, giám sát và phối hợp chặt chẽ giữa đội ngũ kỹ thuật Viettel và các chuyên gia y tế.

Để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của vi phẫu từ xa, Trung tâm Kỹ thuật Khu vực 3 đã huy động đội ngũ kỹ sư ứng trực trực tiếp tại hiện trường. Các nhân sự chuyên trách gồm đồng chí Lê Ngọc Hoàn (Phòng Thiết kế tối ưu vô tuyến - Trung tâm Kỹ thuật Khu vực 3) và đồng chí Nguyễn An Khang (Phòng Hạ tầng Viettel Cần Thơ) đã phối hợp với Vinmec Cần Thơ đảm bảo hạ tầng mạng 5G vận hành ổn định tuyệt đối trong suốt quá trình phẫu thuật.

Với đồng chí Lê Ngọc Hoàn, đây không đơn thuần là một lần ứng trực kỹ thuật. Ngồi tại phòng trong suốt thời gian ca mổ diễn ra, anh và các đồng đội phải duy trì sự tập trung cao độ, liên tục theo dõi trạng thái của mạng lưới và sẵn sàng xử lý ngay khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào. Trong một hoạt động mà mỗi thao tác của bác sĩ đều có thể tác động trực tiếp đến người bệnh, áp lực của những người đứng sau hạ tầng kết nối là rất lớn.

“Trong điều kiện bình thường, một sự cố mạng có thể khiến người dùng khó chịu hoặc phải chờ thêm vài giây. Nhưng với một ca phẫu thuật robot từ xa, ý nghĩa của từng giây hoàn toàn khác. Vì vậy, nhiệm vụ của anh em kỹ thuật không chỉ là đảm bảo mạng có sóng, mà phải đảm bảo kết nối đủ ổn định, đủ tin cậy để bác sĩ có thể thực hiện phẫu thuật với sự tự tin cao nhất”, anh Hoàn chia sẻ.

Đồng chí Nguyễn An Khang (Phòng Hạ tầng Viettel Cần Thơ) trong công tác chuẩn bị khảo sát thực tế tại hiện trường.

Hạ tầng 5G Viettel đã duy trì kết nối tốc độ cao với kết quả đo kiểm thực tế cho thấy tốc độ download 5G đạt hơn 1 Gbps, tốc độ upload từ 53-140 Mbps, cùng độ trễ cực thấp. Những thông số này tạo nên nền tảng kỹ thuật vững chắc để truyền tải đồng thời tín hiệu điều khiển và hình ảnh phẫu thuật chất lượng cao giữa hai đầu cầu.

2aOboQpqntMOFmLpbFyyB0lIrDKWg9lkXr6VyBRw — Kết quả đo kiểm thực tế tại phòng phẫu thuật Vinmec Cần Thơ.

Những con số về tốc độ hay độ trễ có thể khó tạo ra khác biệt rõ ràng với người dùng trong đời sống hằng ngày. Khi xem video, lướt mạng xã hội hay tải một tệp tin, nhanh hơn vài chục mili giây thường không phải là điều người dùng có thể cảm nhận một cách trực tiếp. Nhưng trong những ứng dụng đặc thù như phẫu thuật robot từ xa, giá trị của 5G được thể hiện ở một cấp độ hoàn toàn khác.

Ở đây, 5G không chỉ được sử dụng để truyền dữ liệu nhanh hơn mà phải đồng thời đáp ứng nhiều yêu cầu như băng thông lớn để truyền tải hình ảnh chất lượng cao; độ trễ thấp để tín hiệu điều khiển được phản hồi gần như tức thời; kết nối ổn định để duy trì phiên phẫu thuật liên tục; và khả năng đảm bảo chất lượng dịch vụ trong suốt thời gian hoạt động. Nói cách khác, giá trị của 5G không nằm đơn thuần ở việc “nhanh”, mà nằm ở khả năng biến kết nối tốc độ cao, độ trễ thấp và ổn định thành một nền tảng cho những ứng dụng mà trước đây mạng viễn thông thông thường khó có thể đáp ứng.

Trong phẫu thuật robot từ xa, độ trễ không còn là một chỉ số kỹ thuật đơn thuần mà có thể trở thành yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình ra quyết định và thao tác của bác sĩ. Nếu hình ảnh từ camera truyền về chậm, bác sĩ có thể quan sát trạng thái thực tế của vùng phẫu thuật không đồng thời với thời điểm thao tác. Nếu tín hiệu điều khiển bị trễ, phản hồi của robot không còn tương ứng tức thời với chuyển động của tay bác sĩ. Đáng lo ngại hơn, nếu kết nối bị gián đoạn hoặc mất ổn định, quá trình điều khiển từ xa có thể bị ảnh hưởng, buộc hệ thống phải chuyển sang các cơ chế xử lý an toàn và đội ngũ tại chỗ phải lập tức can thiệp theo phương án đã chuẩn bị.

Một đường truyền có tốc độ cao nhưng không ổn định, hoặc có độ trễ biến động, chưa chắc đã đáp ứng được yêu cầu của ứng dụng này. Điều cần thiết là một hạ tầng có khả năng duy trì chất lượng kết nối ổn định trong suốt quá trình phẫu thuật, để từng tín hiệu điều khiển và từng khung hình được truyền tải với độ tin cậy cao.

2aOboQpqYQTi3xiyKkVEc4Mq6DwzUnojIohAmGdE — Phòng phẫu thuật tại Vinmec Cần Thơ trong ca phẫu thuật robot từ xa.

Nếu phòng mổ là nơi những quyết định y khoa được đưa ra, thì hạ tầng 5G chính là cây cầu kết nối những quyết định ấy với người bệnh ở khoảng cách hàng nghìn kilomet. Trong một ca phẫu thuật từ xa, cây cầu ấy không được phép chập chờn. Thành công của ca mổ vì thế không chỉ đến từ cánh tay robot hay năng lực của bác sĩ, mà còn phụ thuộc vào một hạ tầng viễn thông đủ mạnh, đủ ổn định và được đội ngũ kỹ thuật giám sát nghiêm ngặt. Công nghệ không thay thế bác sĩ, nhưng giúp năng lực của bác sĩ có thể vươn xa hơn, đến với những bệnh nhân ở những nơi mà trước đây khoảng cách địa lý có thể khiến việc tiếp cận chuyên gia và kỹ thuật cao trở nên khó khăn.

Từ dấu mốc tại Hà Nội và Cần Thơ, mô hình phẫu thuật robot từ xa có thể mở ra triển vọng lớn cho việc thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận y tế kỹ thuật cao. Người dân tại các địa phương xa trung tâm có thêm cơ hội tiếp cận với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm mà không nhất thiết phải di chuyển đến các bệnh viện tuyến trên. Trong tương lai, những “phòng mổ không khoảng cách” có thể trở thành một phần quan trọng trong hệ sinh thái y tế số, nơi chuyên môn y khoa và hạ tầng công nghệ cùng hiện diện ở bất cứ nơi nào người bệnh cần.

Thành công của 2 ca phẫu thuật cũng cho thấy giá trị đặc biệt của sự kết hợp giữa y khoa và công nghệ. Một bên là năng lực chuyên môn, kinh nghiệm và bản lĩnh của đội ngũ y bác sĩ; một bên là hạ tầng viễn thông, năng lực kỹ thuật và khả năng làm chủ công nghệ. Khi hai năng lực này hội tụ, những giới hạn tưởng như cố hữu của không gian và khoảng cách có thể được mở rộng.

Sự hợp tác giữa Viettel và Vinmec không chỉ mở ra một chương mới cho phẫu thuật robot từ xa tại Việt Nam, mà còn gợi mở một tương lai nơi công nghệ tiếp tục đồng hành cùng y học để đưa những dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao đến gần hơn với người dân. Khi khoảng cách địa lý dần bị xóa nhòa trước sức mạnh của kết nối, tri thức và công nghệ đột phá, một nền y tế hiện đại, thông minh và không khoảng cách đang từng bước trở thành hiện thực.