Cơn ác mộng mang tên "Báo cáo thủ công"

Ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) vận hành như một cỗ máy không bao giờ nghỉ, nơi dữ liệu tuôn chảy không ngừng nhưng lại thường bị "giam cầm" trong những ốc đảo rời rạc. Mỗi nhà phân phối, mỗi điểm bán là một hệ thống riêng biệt, biến việc tổng hợp báo cáo thành một cuộc hành trình khổ ải qua những bảng tính Excel vô tận.

Nghịch lý xuất hiện: doanh nghiệp ngập trong số liệu nhưng lại "đói" thông tin thực tế để ra quyết định. Để có được một bức tranh toàn cảnh về doanh thu hay độ phủ, các đội ngũ phân tích phải đánh đổi bằng nhiều ngày ròng rã ghép nối thủ công. Đã đến lúc chúng ta phải đặt câu hỏi: Tại sao doanh nghiệp phải đợi đến 3 ngày để nhận một câu trả lời lẽ ra phải có trong vài giây? Đây chính là khởi đầu cho hành trình tái định nghĩa quy trình quản trị dữ liệu của Nguyễn Hải Dương, Lê Huy Hoàng và các cộng sự tại Viettel Solutions.

Khi 3 giây quyết định vận mệnh một chiến dịch

Trong kỷ nguyên kinh tế số, tốc độ không chỉ là một chỉ số hiệu suất; nó là yếu tố sống còn để nắm bắt cơ hội thị trường. Trước đây, quy trình "ghép tay" dữ liệu từ nhiều nguồn rời rạc không chỉ tiêu tốn thời gian mà còn làm mất đi tính thời điểm của thông tin. Khi bản báo cáo cuối cùng đến tay nhà lãnh đạo sau 3 ngày, những biến động thị trường có khi đã trôi qua, khiến mọi quyết định trở nên chậm chạp và thiếu chính xác.

Sự can thiệp của đội ngũ Viettel đã tạo ra một cuộc cách mạng về hiệu suất: rút ngắn thời gian phản hồi từ 3 ngày xuống còn đúng 3 giây. Đây không chỉ là việc tiết kiệm nhân lực, mà là sự chuyển đổi vị thế của doanh nghiệp từ bị động quan sát sang chủ động điều phối, cho phép họ "nhìn thấy" thị trường ngay tại thời điểm nó đang thay đổi.

Tư duy sáng tạo giải phóng dữ liệu khỏi "nhà kho" cũ

Thông thường, các doanh nghiệp chọn cách gom toàn bộ dữ liệu thô từ khắp nơi về một kho chứa khổng lồ tập trung rồi mới tiến hành phân tích — một quy trình vừa tốn kém, vừa chậm chạp do nghẽn đường truyền và xung đột định dạng. Phá vỡ rào cản truyền thống này, Nguyễn Hải Dương cùng đội ngũ hạ tầng đã xây dựng DataBridge với một tư duy hoàn toàn khác biệt.

Sự sáng tạo của DataBridge nằm ở việc biến hệ thống thành một "thông dịch viên siêu tốc" kết nối trực tiếp. Thay vì bắt dữ liệu của hơn 30 nguồn khác nhau (từ Excel, các phần mềm kế toán cũ đến hệ thống quản trị của đối tác) phải "chuyển nhà" về kho, DataBridge chọn cách giữ nguyên dữ liệu tại nguồn. Khi người dùng cần báo cáo, hệ thống sẽ gửi các lệnh tìm kiếm nhỏ đồng thời xuống các nguồn, xử lý tính toán ngay trên bộ nhớ đệm và trả về kết quả hợp nhất ngay lập tức. Giải pháp này giúp loại bỏ hoàn toàn chi phí lưu trữ khổng lồ và giữ cho thông tin luôn tươi mới từng phút.

Khi máy tính học cách "nói" tiếng Việt kinh doanh

Nếu DataBridge là phần móng vững chắc, thì DMS Insight chính là không gian phân tích hiện đại. Khác với các công cụ nước ngoài thường xa lạ với nghiệp vụ phân phối đặc thù tại Việt Nam, DMS Insight được "may đo" riêng với các biểu đồ trực quan và khả năng phân quyền thông minh. Hệ thống đảm bảo tính bảo mật tuyệt đối khi tự động nhận diện danh tính: cùng một nút bấm nhưng mỗi nhà phân phối chỉ nhìn thấy đúng phần việc và số liệu thuộc địa bàn của mình.

Điểm đột phá nhất nằm ở trợ lý ảo DataMind. Lê Huy Hoàng cùng đội ngũ phát triển đã giải bài toán "bình dân hóa dữ liệu" bằng cách dạy máy tính hiểu ngôn ngữ kinh doanh của người Việt. Thay vì bắt người quản lý phải học các câu lệnh kỹ thuật phức tạp, DataMind tự xây dựng một "bản đồ khái niệm" để hiểu các cách gọi tên đời thường của dân kinh doanh như “doanh số”, “tiền về”, “số gross”, “số net”...

Khi người quản lý hỏi: "Tổng doanh thu tháng này?", DataMind tự động hiểu ngữ cảnh, phân quyền vùng dữ liệu và ra lệnh cho hệ thống quét kết quả. Đây là bước ngoặt quan trọng: máy tính phải học cách hiểu người dùng, thay vì bắt con người phải trở thành chuyên gia công nghệ.

Nút thắt triệu dòng và "ngòi nổ" kiến trúc lai

Hành trình đi từ 3 ngày xuống 3 giây không phải là một con đường trải hoa hồng. Khi hệ thống bước vào giai đoạn thử nghiệm thực tế trên lượng dữ liệu khổng lồ vượt mốc 50 triệu dòng của các nhà phân phối lớn, một bài toán chí mạng xuất hiện: Việc truy vấn trực tiếp vào các phần mềm cũ của đối tác khiến máy chủ của họ bị quá tải, đe dọa làm gián đoạn tiến độ bán hàng hằng ngày. Nếu tiếp tục quét trực tiếp, hệ thống của khách hàng sẽ sập; nếu quay lại gom dữ liệu theo cách cũ, mục tiêu "3 giây" hoàn toàn phá sản.

Trong cái khó ló cái khôn, đội ngũ 5 kỹ sư Viettel đã đưa ra một ý tưởng đột phá: Thiết lập cơ chế bộ nhớ đệm lai thông minh.

Hệ thống sẽ tách đôi dữ liệu: Những thông tin mang tính lịch sử, ít biến động (như danh mục sản phẩm, số liệu các tháng trước) được đóng gói và lưu trữ ở một phân vùng xử lý siêu tốc riêng.
Chỉ những dữ liệu "tươi" phát sinh theo thời gian thực của ngày hôm nay mới kích hoạt lệnh quét xuống hệ thống đáy.

Đồng thời, hàng rào bảo mật phân quyền được tính toán sẵn từ trước, giúp thu hẹp phạm vi tìm kiếm của máy tính từ hàng chục triệu dòng xuống còn vài nghìn dòng trong tích tắc. Nút thắt được gỡ phong, hệ thống vượt qua bài kiểm tra tải, đạt con số 3 giây kỷ lục mà không làm ảnh hưởng đến hoạt động vận hành của khách hàng.

Quản trị chủ động: Để dữ liệu tự đi tìm người dùng

Tại các doanh nghiệp đang triển khai thí điểm, sức mạnh của dữ liệu đã chuyển từ dạng tĩnh sang dạng "phản xạ". Không còn cảnh nhà quản lý phải túc trực bên Dashboard, hệ thống thiết lập cơ chế dữ liệu tự đi tìm người .Dựa trên các điều kiện nghiệp vụ được thiết lập sẵn, hệ thống sẽ tự động gửi cảnh báo qua Zalo hoặc Gmail khi phát hiện bất thường:

Cảnh báo ngay khi tồn kho chạm mức tối thiểu.
Nhắc nhở nhân viên kinh doanh chưa đạt chỉ tiêu hoặc điểm bán bị bỏ tuyến.
Cảnh báo sụt giảm doanh số theo từng mặt hàng cụ thể.Sự chủ động này giúp doanh nghiệp xử lý rủi ro ngay khi chúng còn là mầm mống, tối ưu hóa tối đa năng lực vận hành trên thực địa.

Khát vọng "Make in Vietnam" và quyền tự chủ số

Đằng sau sự thành công của DMS Insight & DataBridge là trăn trở về việc làm chủ "phần lõi". Nhiều doanh nghiệp Việt hiện nay vẫn phải chi trả khoản ngân sách khổng lồ cho các công cụ nước ngoài, nhưng lại gặp khó khăn vì rào cản ngôn ngữ và quy trình phân phối không tương thích.

Việc đội ngũ Viettel tự xây dựng nền tảng từ con số không không chỉ là một thành tựu kỹ thuật, mà là khẳng định về chủ quyền số. Tinh thần sáng tạo ở đây không nằm ở những điều vĩ đại xa vời, mà bắt đầu từ việc kiên trì giải quyết những "nỗi đau" thực tế nhất của người Việt.

"Phần khó nhất không nằm ở kỹ thuật, mà ở việc dám tin rằng người Việt có thể tự làm chủ những phần lõi vốn lâu nay quen đi mua."

Tương lai của dữ liệu nằm trong tay ai?

Cuộc cách mạng từ 3 ngày xuống 3 giây tại Viettel là minh chứng cho thấy: Khi sự am hiểu nghiệp vụ sâu sắc kết hợp cùng năng lực làm chủ công nghệ, dữ liệu sẽ thực sự được "đánh thức" để phục vụ con người.

Mỗi ngày trôi qua, doanh nghiệp của bạn đang lãng phí bao nhiêu tài nguyên số vì thiếu công cụ khai phá? Tương lai không thuộc về những ai sở hữu nhiều dữ liệu nhất, mà thuộc về những ai có khả năng biến dữ liệu đó thành hành động nhanh nhất.

Viettel Family phát động cuộc thi “Đánh thức sáng tạo” từ nay đến 30/06/2026 dành cho toàn thể CBNV Viettel trên toàn cầu. Cuộc thi là dịp để mỗi người Viettel chia sẻ những kỷ niệm, câu chuyện có thật về khoảnh khắc đã khiến bản thân thay đổi tư duy, bật ra suy nghĩ mới, làm khác đi và tìm cách giải quyết mới hiệu quả hơn.
Đó có thể là một câu nói, một câu hỏi, một cuốn sách, một cuộc trò chuyện, một bộ phim hay bất kỳ một tình huống, chi tiết nào đó…
Khuyến khích CBNV minh họa bằng video clip, tranh, âm nhạc, infographic hoặc các hình thức sáng tạo khác, CBNV có thể ứng dụng AI và các công cụ số. Mỗi CBNV được gửi nhiều bài dự thi về Ban Tổ chức qua địa chỉ email: viettelfamily@viettel.com.vn hoặc đăng tải trực tiếp bài dự thi trên website Viettel Family TẠI ĐÂY