Trong suy nghĩ của nhiều người, sáng tạo thường gắn với những phát minh lớn lao hay những công nghệ mang tính đột phá. Nhưng tại Tổng trạm Pháo Đài Láng (Trung tâm Kỹ thuật Khu vực 1, TCT Mạng lưới Viettel - VTNet), sáng tạo lại bắt đầu từ những công việc rất quen thuộc hàng ngày. Đó là câu chuyện của anh Phạm Thế Quân, 1 kỹ sư cơ điện, người đồng nghiệp mà chúng tôi vẫn gọi bằng cái tên đầy trân trọng: “Cây sáng kiến” của đơn vị.

Nhiều năm gắn bó với công tác vận hành, khai thác hệ thống cơ điện, anh Quân luôn trăn trở trước một thực tế: hệ thống ngày càng hiện đại, quy mô ngày càng lớn, trong khi yêu cầu về chất lượng vận hành, tốc độ xử lý sự cố và hiệu quả khai thác ngày càng cao. Nếu chỉ làm theo những cách cũ, dựa vào kinh nghiệm tích lũy của từng cá nhân thì rất khó đáp ứng được yêu cầu phát triển của mạng lưới.

Thay vì chấp nhận những khó khăn đó như điều hiển nhiên, anh luôn đặt ra câu hỏi: “Liệu có cách nào tốt hơn không?”. Chính những câu hỏi tưởng như đơn giản ấy đã trở thành động lực để anh không ngừng tìm tòi, nghiên cứu và biến các ý tưởng thành những giải pháp thực tế phục vụ công việc.

Một trong những sáng kiến tiêu biểu của anh là Hệ thống mô phỏng hoạt động của trạm biến áp (TBA), tủ ATS và hệ thống máy phát điện phục vụ công tác đào tạo và vận hành khai thác kỹ thuật.

Ý tưởng xuất phát từ thực tế việc đào tạo nhân sự mới hay huấn luyện xử lý sự cố còn gặp nhiều hạn chế. Trước đây, đội ngũ kỹ thuật chủ yếu học qua tài liệu, sơ đồ nguyên lý và kinh nghiệm truyền đạt từ những người đi trước. Khi xảy ra các tình huống mất điện, chuyển nguồn hay sự cố thiết bị, việc phân tích chủ yếu diễn ra trên giấy tờ, rất khó hình dung toàn bộ hệ thống và gần như không thể thực hành trực tiếp trên thiết bị đang khai thác.

Từ đó, anh Quân đã nghiên cứu xây dựng một hệ thống mô phỏng trực quan toàn bộ hoạt động của hệ thống cơ điện. Thông qua mô hình này, nhân viên có thể quan sát đầy đủ cấu trúc, chức năng, mối liên kết giữa các thành phần và nguyên lý vận hành của từng thiết bị. Đặc biệt, hệ thống cho phép chủ động thay đổi trạng thái thiết bị, mô phỏng các tình huống bất thường hoặc sự cố để người vận hành thực hành xử lý trong môi trường an toàn.

Sáng kiến đã mang lại giá trị rất thiết thực. Công tác đào tạo trở nên trực quan hơn, nhân sự mới tiếp cận hệ thống nhanh hơn, đội ngũ kỹ thuật có thêm môi trường để thực hành và nâng cao kỹ năng xử lý sự cố. Thay vì chỉ “học để biết”, nhân sự kỹ thuật có thể “học để làm”, từ đó giảm thiểu sai sót trong quá trình vận hành thực tế và nâng cao chất lượng ứng cứu thông tin.

Không dừng lại ở việc nâng cao năng lực con người, anh Quân tiếp tục suy nghĩ về cách giúp hệ thống tự phát hiện nguy cơ trước khi sự cố xảy ra.

Từ suy nghĩ đó, anh đã nghiên cứu và phát triển module dự đoán tuổi thọ ắc quy trên hệ thống VDCIM, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ giám sát và vận hành.

Đối với các tổng trạm, hệ thống ắc quy đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm nguồn điện dự phòng. Tuy nhiên trước đây, việc đánh giá chất lượng và tuổi thọ ắc quy phụ thuộc nhiều vào các đợt kiểm tra định kỳ và kinh nghiệm của người vận hành. Không ít trường hợp các dấu hiệu suy giảm chỉ được phát hiện khi thiết bị đã xuống cấp hoặc tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn hệ thống.

Nhận thấy hạn chế đó, anh Quân đã mạnh dạn ứng dụng AI vào công tác vận hành. Modul được xây dựng trên cơ sở thu thập dữ liệu từ hệ thống BMS (Battery Management System), phân tích điện áp, nhiệt độ, nội trở và các thông số vận hành để đánh giá tình trạng hoạt động của từng cell, từng string cũng như toàn bộ hệ thống ắc quy.

Không chỉ giám sát theo thời gian thực, hệ thống còn có khả năng phát hiện sớm các bất thường như lệch cell, dao động điện áp, nguy cơ quá sạc hoặc các dấu hiệu suy giảm hiệu suất. Quan trọng hơn, AI có thể dự báo xác suất hỏng hóc, mức độ rủi ro và thời điểm cần bảo trì hoặc thay thế thiết bị.

Nếu như trước đây công tác bảo dưỡng chủ yếu thực hiện theo định kỳ thì nay đã từng bước chuyển sang mô hình bảo trì dự báo. Điều này giúp đơn vị chủ động hơn trong kế hoạch vận hành, hạn chế thay thế không cần thiết, giảm chi phí bảo trì, giảm thời gian kiểm tra thủ công và nâng cao độ tin cậy của hệ thống nguồn dự phòng.

2 sáng kiến tuy khác nhau nhưng lại có chung một điểm xuất phát: giải quyết những khó khăn thực tế của công việc. Một sáng kiến giúp nâng cao năng lực con người thông qua mô phỏng và đào tạo. Một sáng kiến giúp nâng cao năng lực hệ thống thông qua dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Cả 2 đều góp phần đưa công tác vận hành từ bị động sang chủ động, từ kinh nghiệm sang số hóa, từ xử lý sự cố sang phòng ngừa sự cố.

Điều khiến đồng nghiệp khâm phục ở anh Quân không chỉ là những sáng kiến được triển khai thành công mà còn là tinh thần học hỏi không ngừng. Mỗi ý tưởng đều bắt đầu từ việc quan sát công việc hàng ngày, lắng nghe những khó khăn của đồng đội và kiên trì tìm kiếm giải pháp. Có những sáng kiến phải trải qua nhiều lần thử nghiệm, điều chỉnh, thậm chí làm lại từ đầu. Nhưng anh chưa bao giờ bỏ cuộc.

Đồng nghiệp thường nhớ đến anh với câu nói: “Khó không phải để bỏ qua, mà để tìm ra cách làm tốt hơn”. Câu nói ấy cũng chính là cách anh làm việc mỗi ngày. Anh không chờ đợi sự thay đổi từ bên ngoài mà chủ động tạo ra sự thay đổi từ chính công việc mình đang đảm nhiệm.

Không chỉ đồng nghiệp tại Tổng trạm Pháo Đài Láng được hưởng lợi từ những sáng kiến này, các đơn vị kỹ thuật khác cũng có thể tham khảo, áp dụng và nhân rộng mô hình. Giá trị lớn nhất mà anh Quân mang lại không chỉ là một phần mềm hay một công cụ hỗ trợ vận hành, mà là tư duy đổi mới, dám nghĩ khác và dám hành động để biến ý tưởng thành giá trị thực tiễn.

Cuộc thi “Đánh thức sáng tạo” tìm kiếm những câu chuyện về những con người như thế. Những người không nhất thiết phải tạo ra điều gì quá lớn lao nhưng luôn nỗ lực mỗi ngày để công việc tốt hơn hôm nay, hiệu quả hơn hôm qua. Anh Quân chính là một minh chứng sống động cho tinh thần ấy.

Từ những trăn trở rất bình dị trong công việc, từ khát vọng nâng cao chất lượng vận hành hệ thống cơ điện, anh đã biến ý tưởng thành hành động, biến sáng tạo thành giá trị thực tiễn. Và cũng từ những con người như anh, ngọn lửa sáng tạo của Viettel tiếp tục được lan tỏa, góp phần xây dựng một tổ chức luôn tiên phong, luôn đổi mới và không ngừng phát triển.

Viettel Family phát động cuộc thi “Đánh thức sáng tạo” từ nay đến 30/06/2026 dành cho toàn thể CBNV Viettel trên toàn cầu. Cuộc thi là dịp để mỗi người Viettel chia sẻ những kỷ niệm, câu chuyện có thật về khoảnh khắc đã khiến bản thân thay đổi tư duy, bật ra suy nghĩ mới, làm khác đi và tìm cách giải quyết mới hiệu quả hơn.
Đó có thể là một câu nói, một câu hỏi, một cuốn sách, một cuộc trò chuyện, một bộ phim hay bất kỳ một tình huống, chi tiết nào đó…
Khuyến khích CBNV minh họa bằng video clip, tranh, âm nhạc, infographic hoặc các hình thức sáng tạo khác, CBNV có thể ứng dụng AI và các công cụ số. Mỗi CBNV được gửi nhiều bài dự thi về Ban Tổ chức qua địa chỉ email: viettelfamily@viettel.com.vn hoặc đăng tải trực tiếp bài dự thi trên website Viettel Family TẠI ĐÂY