Từ Shu-Ha-Ri đến “Ăn - Tiêu hóa - Sáng tạo”

Tôi từng nghĩ sáng tạo là điều gì đó rất đặc biệt. Nó phải là một ý tưởng đột phá hay một sáng kiến mang lại kết quả nổi bật, mang lại giá trị kinh tế cao… cho đến một ngày.

Tôi được biết đến triết lý "Shu-Ha-Ri" của người Nhật.

suhari

Điều khiến tôi ấn tượng không phải là triết lý ấy, mà là câu chuyện phía sau nó. Câu chuyện kể rằng, để trở thành một đầu bếp món sushi thực thụ, học viên phải trải qua những năm tháng kiên trì vô cùng nghiêm ngặt. Họ nghĩ rằng sẽ được học cách chọn những miếng cá tươi ngon nhất, học kỹ thuật dùng dao điêu luyện hay cách tạo ra những phần sushi đẹp như tác phẩm nghệ thuật.

Nhưng không, điều đầu tiên họ được học lại là... nấu cơm. Và nấu cơm không phải một tuần, không phải vài tháng… mà là ba năm. Ba năm chỉ để học về cơm: học cách chọn gạo, học cách vo gạo, học cách cảm nhận ngậm nước của hạt gạo để điều chỉnh lượng nước, học cách kiểm soát nhiệt độ khi sôi, học cách ủ cơm, trộn giấm, xới cơm và giữ cho từng hạt cơm đạt đến trạng thái hoàn hảo nhất.

Ngày nào cũng vậy, lần nào cũng vậy, thực hành lặp đi lặp lại cả trăm lần, ngàn lần để lần nào cũng đạt 1 chất lượng cao đồng đều như nhau.

Đến mức nhiều người có thể tự hỏi: "Chỉ là nấu cơm thôi mà, có cần mất đến ba năm không?". Nhưng chính câu hỏi ấy lại chứa đựng bài học lớn nhất.

Bởi với những bậc thầy sushi, cơm không phải là phần phụ của món ăn. Cơm chính là nền móng của cả nghệ thuật sushi. Nếu chưa hiểu từng hạt cơm, chưa cảm nhận được sự khác biệt giữa một nồi cơm ngon và một nồi cơm xuất sắc, thì dù kỹ thuật cắt cá có điêu luyện đến đâu, người học vẫn chưa thực sự hiểu nghề, nghĩa là chưa thể tạo ra được món Sushi xuất sắc.

Khi nghe câu chuyện đó, tôi chợt nhận ra một điều.

Con người thường luôn mong muốn sáng tạo thật nhanh. Muốn tạo ra những điều lớn lao ngay lập tức. Nhưng những giá trị khác biệt nhất lại thường được sinh ra từ quá trình kiên nhẫn đào sâu những điều tưởng như bình thường nhất. Bởi trước khi tạo ra cái mới, người ta phải hiểu thật sâu cái cũ. Và trước khi bay cao, người ta phải cắm rễ thật sâu.

Từ triết lý ấy khiến tôi liên tưởng đến quy trình sáng tạo của Viettel đó là:

“Ăn - Tiêu hóa - Sáng tạo”

(1) Ăn là học là tích lũy tri thức thật sâu ở 1 mảng.

(2) Tiêu hóa là mang kiến thức vào thực tiễn, va chạm với công việc, thử nghiệm, điều chỉnh và biến nó thành kiến thức của chính mình.

(3) Khi quá trình ấy diễn ra đủ lâu, sáng tạo sẽ xuất hiện như một kết quả tự nhiên và tất yếu. Và khi đó gọi là “biết cách sáng tạo”.

Bài học trong lớp nguồn cán bộ quản lý

Tôi đã học được điều đó rõ nhất khi tham gia lớp nguồn cán bộ quản lý khóa 1 tại Học viện Viettel (2010 - 2011). Trong môn học về Quản trị nhân sự, mỗi nhóm học viên được Phó TGĐ Tập đoàn khi ấy giao đọc 10 trang sách khác nhau của cuốn sách Quản trị nguồn nhân lực. Nghe qua tưởng như đơn giản, nhưng yêu cầu là phải đọc thật chậm, hiểu từng câu chữ, từng lập luận của tác giả.

Chúng tôi đã đọc đi đọc lại vài chục lần. Tranh luận từng câu chữ, từng ý và từng khái niệm. Liên hệ với thực tế đơn vị mình. Đặt câu hỏi tại sao tác giả lại viết như vậy và nếu áp dụng vào Viettel thì sẽ ứng dụng như thế nào ?

Điều bất ngờ đã xảy ra sau đó.

Buổi lễ khai mạc lớp nguồn CBQL khóa 1 (2010 - 2011)

Từ chỉ 10 trang sách đó, các nhóm đã hiểu rất sâu và đề xuất được rất nhiều ý tưởng áp dụng vào thực tiễn: từ cách giao việc, đánh giá nhân sự, đào tạo đội ngũ đến xây dựng động lực làm việc và gìn giữ bồi dưỡng, thu hút nhân tài. Những điều tưởng chừng như quy trình chuẩn thì nay lại được nhìn dưới những góc độ hoàn toàn mới.

Lúc đó tôi nhận ra: sáng tạo không phải bắt đầu bằng việc cố nghĩ ra điều mới. Sáng tạo bắt đầu từ việc hiểu đủ sâu những điều cũ.

Càng học kỹ, càng làm nhiều, càng va chạm với thực tiễn, chúng ta càng nhìn thấy những khoảng trống cần cải tiến và những cơ hội để tạo ra giá trị mới.

Và từ bài học đó, các học viên nguồn cán bộ quản lý khóa 1 của chúng tôi đã mang theo mình những tri thức sâu sắc học được, áp dụng thực tế vào đơn vị mình, giúp mang lại thành công nhỏ bước đầu, khi biến mỗi nhân viên của Viettel Hải Dương trở thành 1 người bán hàng xuất sắc. Để năm 2012, Viettel Hải Dương của chúng tôi được nhận danh hiệu CSTĐ cấp Tập đoàn, được Tập đoàn tặng thưởng 2 tỷ đồng với thành tích lọt vào “ngôi đền" của CLB các đơn vị đạt doanh thu 1.000 tỷ (cùng với HNI, HCM, DNI, BDG, NAN, THA, QNH và HPG) đồng thời chạm mốc 1 triệu thuê bao (tăng mới 150K thuê bao trong hơn 1 năm).

Sáng tạo không đến từ sự vội vàng

Với tôi, “Đánh thức sáng tạo” là để nhắc nhở chúng ta không phải là “chín ép” vào ngày 1/6 hàng năm hay chờ được như Newton bị rơi quả táo vào đầu để rồi phát minh ra định luật vạn vật hấp dẫn. Mà trước đó phải là một quá trình kiên trì học hỏi (ĂN), làm sâu và thực hành mỗi ngày (TIÊU HÓA) thì SÁNG TẠO sẽ tự nhiên đến như hơi thở của cuộc sống.

Và sáng tạo không chỉ dành cho những người có kinh nghiệm và thâm niên mà sáng tạo sẽ gõ cửa đối với cả các bạn trẻ - những người luôn kiên trì học hỏi, thực hành mỗi ngày để tích lũy đủ lớn vì thời đại AI sẽ hỗ trợ các bạn việc học tập nghiên cứu nhanh gấp nhiều lần.

Từ 10 trang sách năm ấy, tôi nhận ra sáng tạo không ở đâu xa. Nó bắt đầu từ cách ta đọc kỹ hơn một trang sách, làm sâu hơn một việc quen, đặt thêm một câu hỏi với điều tưởng như đã biết và kiên trì biến tri thức thành giá trị trong công việc hàng ngày.

Viettel Family phát động cuộc thi “Đánh thức sáng tạo” từ nay đến 30/06/2026 dành cho toàn thể CBNV Viettel trên toàn cầu. Cuộc thi là dịp để mỗi người Viettel chia sẻ những kỷ niệm, câu chuyện có thật về khoảnh khắc đã khiến bản thân thay đổi tư duy, bật ra suy nghĩ mới, làm khác đi và tìm cách giải quyết mới hiệu quả hơn.
Đó có thể là một câu nói, một câu hỏi, một cuốn sách, một cuộc trò chuyện, một bộ phim hay bất kỳ một tình huống, chi tiết nào đó…
Khuyến khích CBNV minh họa bằng video clip, tranh, âm nhạc, infographic hoặc các hình thức sáng tạo khác, CBNV có thể ứng dụng AI và các công cụ số. Mỗi CBNV được gửi nhiều bài dự thi về Ban Tổ chức qua địa chỉ email: viettelfamily@viettel.com.vn hoặc đăng tải trực tiếp bài dự thi trên website Viettel Family TẠI ĐÂY

Bất ngờ từ 10 trang sách 'đánh thức' lớp nguồn cán bộ quản lý của Viettel

18:44 - 17.06.2026Nghe audio

Bài viết cùng chuyên mục

Bài viết cùng chuyên mục

18:44 - 17.06.2026