Khi tuổi trẻ được thử thách nơi đất châu Phi

Một buổi chiều trên con đường đất đỏ ở tỉnh Inhambane (Mozambique), giữa cái nắng khô khốc của châu Phi, tôi đứng giữa công trường cùng một nhóm công nhân bản địa.

Trước mặt tôi là những người đàn ông cao lớn. Tôi vừa nói tiếng Bồ Đào Nha, vừa dùng tay chỉ vào bản vẽ để giải thích cách dựng cột và kéo cáp quang.

11d08_images922866Emnga — Ngà đang hướng dẫn nhân công người sở tại dựng cột viễn thông

Nhiều người khi đi ngang qua có lẽ không nghĩ rằng người đang hướng dẫn đội thi công ấy chỉ mới 23 tuổi. Và càng khó tin hơn khi trước đó tôi sang Mozambique với một nhiệm vụ rất đơn giản: làm phiên dịch.

Hành trình bắt đầu từ một quyết định tuổi trẻ

Năm 2011 tôi được tuyển dụng vào Viettel sau khi tốt nghiệp Đại học Hà Nội chuyên ngành tiếng Bồ Đào Nha. Nhận nhiệm vụ sang Mozambique làm việc cho dự án viễn thông mới mà Tập đoàn triển khai. Lúc đó tôi chỉ biết Mozambique nằm ở phía đông nam Châu Phi, cách Việt Nam gần 10.000 km và là một thị trường mới còn rất khó khăn.

Khi đó tôi nghĩ công việc của mình khá rõ ràng: làm phiên dịch, đúng với chuyên ngành tiếng Bồ Đào Nha đã học. Nhưng khi đặt chân đến đây, tôi mới hiểu rằng hành trình phía trước sẽ khác rất nhiều so với những gì mình tưởng tượng.

Những ngày đầu ở vùng đất xa lạ

Sau khi đến Mozambique, tôi được phân công làm việc tại tỉnh Inhambane, cách thủ đô Maputo gần 500 km.

Đó là một vùng đất rất khác Việt Nam. Những con đường đất đỏ chạy dài qua những cánh rừng thưa. Những ngôi làng nhỏ với mái nhà lợp lá. Nhiều khu vực vẫn chưa có điện, và để đến được trung tâm huyện, đôi khi phải đi hàng chục kilomet.

Công việc ban đầu của tôi là phiên dịch cho đội kỹ thuật Việt Nam khi làm việc với công nhân địa phương. Trong đội, tôi là người duy nhất nói được tiếng Bồ Đào Nha. Điều đó có nghĩa là tôi phải truyền đạt mọi thứ cho công nhân địa phương – từ việc dựng cột, kéo cáp, đến lắp đặt trạm phát sóng. Muốn giải thích cho họ hiểu, tôi buộc phải hiểu công việc đó trước. Và thế là tôi bắt đầu học.

Khi phiên dịch trở thành… kỹ sư

Có những ngày tôi cùng anh em kỹ thuật đi tuyến từ sáng sớm đến tối muộn. Có những cung đường phải đi hơn 300–400 km, chỉ toàn rừng cây và đất đỏ. Xe bán tải chở thiết bị lắc lư trên đường đất. Có đoạn xe sa lầy, cả đội phải xuống đẩy xe dưới cái nắng hơn 40 độ. Những ngày như vậy, bữa trưa đôi khi chỉ là vài chiếc bánh mì mang theo từ sáng. Nhưng đổi lại, mỗi khi một trạm phát sóng được dựng lên giữa một vùng đất chưa từng có sóng điện thoại, tất cả chúng tôi đều cảm thấy đó là một khoảnh khắc rất đặc biệt.

Những em bé Châu Phi tôi gặp trên đường triển khai mạng lưới

Những chi tiết rất “đi thị trường Viettel”

Có những trải nghiệm mà chỉ khi đi thị trường, người Viettel mới hiểu. Có lần chúng tôi phải đi kiểm tra một tuyến cáp ở vùng xa. Cả ngày hôm đó không có hàng quán nào trên đường. Đến tối, cả đội dừng lại ở một ngôi làng nhỏ và xin người dân địa phương cho dựng lều ngủ tạm. Bữa tối hôm đó là xima nấu cùng cá khô và vài loại rau địa phương. Nhưng khi ngẩng lên nhìn bầu trời châu Phi đầy sao, tôi chợt nhận ra mình đang ở một nơi rất xa Việt Nam – và cũng đang sống những ngày tuổi trẻ rất đặc biệt.

Phó Giám đốc chi nhánh ở tuổi 23

Gần một năm làm việc tại Mozambique, tháng 11/2011 tôi được giao nhiệm vụ làm Phó Giám đốc Kinh doanh chi nhánh Movitel tại tỉnh Inhambane. Chức danh nghe thì có vẻ rất “oai”, nhưng thực tế công việc lại đầy thử thách. Phần lớn nhân viên của chi nhánh là người Mozambique. Họ chăm chỉ và nhiệt tình, nhưng nhiều người chưa từng làm việc trong môi trường bán hàng chuyên nghiệp. Vì vậy, một trong những nhiệm vụ quan trọng của tôi là đào tạo đội ngũ bán hàng bản địa.

Chị Ngà bên những đồng nghiệp tại Movitel sau giờ đào tạo

Chúng tôi bắt đầu từ những điều rất cơ bản bao gồm: học cách giới thiệu dịch vụ viễn thông, cách tư vấn gói cước, cách chăm sóc khách hàng, cách quản lý điểm bán… Nhiều buổi đào tạo được tổ chức ngay tại các trung tâm huyện nhỏ, nơi chỉ có vài cửa hàng bán SIM và thẻ cào.

Đứng trước một lớp học toàn nhân viên địa phương, tôi vừa nói tiếng Bồ Đào Nha, vừa cố gắng giải thích các khái niệm về bán hàng. Ban đầu CBNV còn khá rụt rè, nhưng sau một thời gian, nhân sự sở tại bắt đầu tự tin hơn, chủ động hơn trong việc tiếp cận khách hàng. Đó là một trong những điều khiến tôi cảm thấy tự hào nhất.

Những tình huống không có trong giáo trình quản lý

Làm việc tại một tỉnh xa ở Mozambique cũng đồng nghĩa với việc phải đối mặt với những tình huống không có trong bất kỳ giáo trình quản lý nào. Có lần, một trung tâm huyện xảy ra vụ trộm cướp tại cửa hàng bán SIM và thẻ cào của Movitel. Khi nhận được thông tin, tôi cùng đội ngũ địa phương lập tức xuống hiện trường. Chúng tôi làm việc với chính quyền địa phương, hỗ trợ nhân viên cửa hàng và rà soát lại toàn bộ quy trình quản lý điểm bán.

Sau sự việc đó, chi nhánh triển khai thêm nhiều biện pháp để tăng cường an toàn cho các cửa hàng và điểm bán tại khu vực huyện. Những tình huống như vậy khiến tôi hiểu rằng công việc quản lý ở thị trường quốc tế không chỉ là bán hàng. Đôi khi đó còn là việc bảo vệ đội ngũ của mình và giữ cho hoạt động kinh doanh được vận hành ổn định.

Mozambique – nơi tôi trưởng thành

Mozambique là một đất nước còn nhiều khó khăn. Có những nơi người dân mua điện thoại bằng vài con gà. Có những vùng phải đi hàng chục kilomet mới đến được thị trấn gần nhất. Nhưng chính ở những nơi như vậy, tôi đã học được rất nhiều điều.

Tôi học cách thích nghi với môi trường mới. Học cách làm việc với những con người khác biệt về văn hóa. Và học cách vượt qua những giới hạn mà trước đây tôi nghĩ mình không thể.

Nếu được quay lại tuổi 23

Nếu có ai hỏi tôi:

“Bạn có sẵn sàng đi lại hành trình đó không?”

Câu trả lời của tôi vẫn là có.

Bởi Mozambique không chỉ là nơi tôi làm việc.

Đó là nơi tôi trưởng thành.

Và đôi khi, tôi vẫn nghĩ về cô gái 23 tuổi ngày ấy – người đã lên đường đến châu Phi với một chiếc vali nhỏ và rất nhiều sự tò mò về thế giới.

Cô ấy không biết tương lai sẽ ra sao.

Nhưng cô ấy đã bước đi.

Và với người Viettel, đôi khi chỉ cần dám bước đi, con đường sẽ tự mở ra.

Nhân dịp kỷ niệm 20 năm kinh doanh toàn cầu, Viettel Family phát động cuộc thi “LIFETIME STORIES – BEYOND BORDERS” dành cho CBNV nhằm lắng nghe những câu chuyện người Viettel làm việc trong môi trường quốc tế. Mỗi câu chuyện CBNV kể không chỉ là ký ức cá nhân mà còn góp phần hình thành kho tư liệu văn hóa Viettel ở nước ngoài. Cuộc thi nhận bài từ nay đến hết 05/04/2026. Bài dự thi gửi về: viettelfamily@viettel.com.vn .