Có những tín hiệu cảnh báo không xuất hiện trên màn hình

Có một điều rất thú vị trong ngành công nghệ là chúng ta luôn theo dõi mọi thứ bằng những con số. Chỉ một cảnh báo nhỏ trên hệ thống cũng đủ để cả đội lập tức vào cuộc, bởi ai cũng hiểu chỉ cần một mắt xích gặp sự cố, cả guồng máy sẽ bị ảnh hưởng.

Nhưng rồi có một ngày, tôi chợt tự hỏi: nếu hệ thống luôn được theo dõi sát sao như vậy, thì những con người đang vận hành hệ thống ấy được chăm sóc như thế nào?

Câu hỏi ấy đến từ những đồng nghiệp tôi gặp mỗi ngày. Anh Nguyễn Tuấn Miên là kỹ sư vận hành hệ thống. Mỗi khi có sự cố lúc nửa đêm, anh luôn là người xuất hiện đầu tiên. Có tuần anh trực liên tục nhiều đêm, sáng hôm sau vẫn có mặt đúng giờ trong cuộc họp giao ban. Trong mắt mọi người, anh là mẫu nhân viên mà quản lý nào cũng yên tâm: công việc luôn đúng hạn, KPI ổn định, hiếm khi than phiền.

Một lần, sau cuộc họp, tôi thấy anh vẫn ngồi trong phòng họp dù mọi người đã về hết. Trước mặt là chiếc laptop còn mở nhưng anh chỉ lặng lẽ nhìn ra cửa sổ. Tôi hỏi: “Anh vẫn ổn chứ?”. Anh cười rất nhanh: “Ổn mà em.”. Rồi sau vài giây im lặng, anh nói nhỏ: “Chỉ là dạo này hơi mệt. Về nhà nhiều hôm chỉ muốn ngủ, chẳng còn tâm trí làm gì khác.”

Câu nói ấy khiến tôi suy nghĩ rất lâu. Điều đáng nói là trước đó không ai nghĩ anh đang gặp vấn đề. Nếu chỉ nhìn vào hiệu suất công việc, anh vẫn là một nhân sự rất ổn.

Ít lâu sau, tôi lại gặp chị Lê Thu Hà ở khối Product. Gần tám giờ tối, chị vẫn ngồi chỉnh sửa tài liệu cho phiên bản sản phẩm mới. Tôi hỏi: “Chị về muộn thế?”. Chị cười: “Đang vào flow, nghỉ một chút lại mất mạch.” Không phải chị không biết nghỉ ngơi, chị chỉ nghĩ: “Làm thêm một chút nữa.” Và “một chút” ấy kéo dài từ ngày này sang ngày khác.

Rồi sau khi một dự án lớn kết thúc thành công, tôi nghe một người quản lý chia sẻ: “Dự án hoàn thành rồi, nhưng đội của anh nghỉ việc mất hai người.” Câu nói ấy khiến tôi nhận ra một nghịch lý. Chúng ta luôn đo rất kỹ tiến độ dự án, KPI hay doanh thu, nhưng rất ít khi đo xem sau mỗi dự án, con người còn lại bao nhiêu năng lượng.

Từ những câu chuyện ấy, tôi nhận ra áp lực trong môi trường công nghệ hiếm khi đến từ một biến cố lớn. Nó được tạo nên từ hàng trăm deadline, những ca trực đêm, những lần cố thêm một chút và âm thầm tích tụ theo thời gian.

Trong khi doanh nghiệp đã có nhiều chương trình chăm sóc sức khỏe thể chất, đào tạo chuyên môn và hoạt động gắn kết, vẫn còn thiếu những giải pháp nhỏ nhưng diễn ra thường xuyên để chăm sóc sức khỏe tinh thần ngay trong nhịp làm việc hằng ngày. Quan trọng hơn, nhiều người vẫn nghĩ chăm sóc sức khỏe tinh thần chỉ dành cho những ai đang khủng hoảng, trong khi điều cần nhất lại là phòng ngừa từ sớm.

Khi nghĩ về anh Miên, chị Hà và câu chuyện của người quản lý ấy, tôi nhận ra: nếu burnout được tạo nên từ hàng trăm áp lực nhỏ, thì việc phục hồi năng lượng cũng có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ. Từ đó, ý tưởng Human Stress Management ra đời, dựa trên ba trụ cột: Dừng – Thở – Kết nối.

Không gian Dừng – Physical Space

Khi nhớ lại anh Miên, tôi luôn nghĩ giá như hôm ấy anh có một nơi để rời màn hình năm phút trước khi quay lại công việc. Không cần một phòng nghỉ lớn, chỉ cần một góc nhỏ yên tĩnh, không có máy tính, không có điện thoại và không có những cuộc trao đổi về công việc. Tôi gọi nơi ấy là Trạm Sạc Bình Yên.

Đó là không gian với cây xanh, ánh sáng dịu, vài cuốn sách nhỏ cùng những bài hướng dẫn hít thở trong 3–5 phút. Chỉ một khoảng dừng ngắn cũng giúp mỗi người cân bằng cảm xúc và trở lại công việc với tinh thần tích cực hơn.

Văn hóa Thở – Digital & Cultural Practices

Còn với chị Hà, điều chị thiếu không phải ý thức nghỉ ngơi, mà là một lời nhắc đúng lúc. Vì vậy, tôi đề xuất tích hợp tính năng Mindful Minute trên Microsoft Teams hoặc Slack. Sau mỗi hai giờ làm việc liên tục, hệ thống sẽ nhắc nhân viên đứng dậy vận động, uống nước hoặc hít thở vài phút.

Bên cạnh đó, mỗi cuộc họp có thể dành một đến hai phút đầu để mọi người ổn định tâm lý trước khi bắt đầu trao đổi. Theo tôi, một tổ chức có hiệu suất cao không phải là nơi mọi người làm việc liên tục, mà là nơi mọi người biết nghỉ đúng lúc để làm việc tốt hơn.

Cộng đồng Kết nối – Community

Tôi cũng nhớ mãi câu nói của người quản lý sau dự án: “Đội của anh nghỉ việc mất hai người.” Có lẽ điều họ cần không chỉ là một buổi tổng kết, mà còn là một nơi đủ an toàn để nói rằng: “Tôi đang rất mệt.”

Vì vậy, tôi đề xuất tổ chức các buổi Circle Talk theo nhóm nhỏ trên tinh thần tự nguyện, nơi nhân viên có thể chia sẻ áp lực mà không lo bị đánh giá. Song song là hộp thư hoặc postcard ẩn danh để gửi lời động viên sau những giai đoạn cao điểm.

Đặc biệt, tôi mong muốn triển khai chương trình Psychological Safety at Work dành cho các trưởng đơn vị. Khi người quản lý biết lắng nghe và tạo dựng môi trường tích cực, nhân viên sẽ sẵn sàng chia sẻ khó khăn, đóng góp ý tưởng và cùng nhau giải quyết vấn đề.

Nếu được triển khai, Human Stress Management sẽ được thí điểm tại các đơn vị có cường độ làm việc cao như Khối Phát triển Phần mềm, Khối Vận hành Hệ thống và Khối Product trước khi nhân rộng trên toàn Công ty.

Tôi tin rằng giá trị lớn nhất của sáng kiến không nằm ở một góc nghỉ ngơi hay một lời nhắc hít thở, mà ở việc giúp mỗi người được quan tâm trước khi rơi vào trạng thái kiệt sức. Khi có tinh thần tích cực và cân bằng hơn, nhân viên sẽ duy trì hiệu suất bền vững, gắn bó hơn với tổ chức và sẵn sàng đổi mới.

Trong tương lai, Human Stress Management có thể phát triển theo hướng Mental-Tech với mini-app hoặc chatbot AI gợi ý bài thiền, âm nhạc thư giãn theo trạng thái cảm xúc. Song song là chương trình Employee Assistance Program (EAP) kết nối chuyên gia tâm lý để hỗ trợ bảo mật cho những trường hợp cần đồng hành chuyên sâu. Xa hơn, mô hình có thể trở thành một hoạt động CSR, lan tỏa kinh nghiệm chăm sóc sức khỏe tinh thần của người làm công nghệ tới cộng đồng.

Sau tất cả, tôi nhận ra sáng tạo không nhất thiết phải bắt đầu từ một công nghệ mới. Đôi khi, sáng tạo chỉ bắt đầu từ việc lắng nghe một câu nói rất ngắn: “Ổn mà em.” Bởi đôi khi, phía sau hai chữ “ổn mà” là rất nhiều áp lực chưa từng được nói ra.

Và nếu chúng ta giúp đồng nghiệp được tiếp thêm năng lượng từ những điều rất nhỏ mỗi ngày, họ sẽ có đủ nội lực để tạo nên những điều lớn lao hơn cho chính mình và cho tổ chức.