Là kỹ sư kiểm thử của các dự án liên quan đến kho dữ liệu, đồng chí Linh thường xuyên phải thực hiện rà soát câu lệnh truy vấn dữ liệu để bảo đảm đúng logic, an toàn thông tin và hiệu quả khi vận hành (review câu lệnh SQL) trong khoảng thời gian ngắn do dự án nóng gấp.

Khối lượng công việc ngày càng nhiều và tiến độ các dự án luôn gấp, Linh nghĩ đến việc sử dụng AI để hỗ trợ review SQL. Tuy nhiên, đây lại là một hướng tiếp cận rất nhạy cảm. Các dự án đều yêu cầu bảo mật, an toàn thông tin ở mức cao. Nếu đưa trực tiếp câu lệnh SQL vào các công cụ AI sẽ khó đảm bảo tính bảo mật và an toàn.

Để tuân thủ quy định, Linh nhiều lần tự động viên mình tiếp tục review thủ công. Cách làm này an toàn hơn, nhưng càng về sau áp lực càng lớn. Có thời điểm, Linh tham gia 5 đến10 yêu cầu của nhiều dự án cùng lúc, trong khi dự án nào cũng cần xử lý nhanh. Khối lượng review SQL tăng lên từ vài chục SQL đến hàng trăm SQL trên 1 ngày khiến em nhiều lúc cảm thấy bị chìm ngập trong công việc.

Chính áp lực đó đã trở thành điểm khởi đầu cho một ý tưởng mới. Linh bắt đầu phân tích lại bài toán: AI có thể hỗ trợ rất tốt trong việc rà soát logic, phát hiện lỗi và gợi ý tối ưu câu lệnh SQL, nhưng rủi ro lớn nhất nằm ở dữ liệu nhạy cảm được đưa vào quá trình phân tích. Nếu có cách che giấu các thông tin nhạy cảm trước khi gửi cho AI, sau đó khôi phục lại thông tin gốc một cách chính xác, bài toán có thể được giải quyết.

Từ suy nghĩ đó, Linh nghiên cứu và xây dựng SQL Mask Tool – công cụ hỗ trợ che giấu thông tin nhạy cảm trong câu lệnh SQL trước khi thực hiện review hoặc phân tích bằng các công cụ AI. Ban đầu, em làm script cơ bản đề che mờ thông tin, sau đó mới nâng cấp dần lên tool có giao diện, có chức năng làm mờ, khôi phục, lưu mapping và validate kết quả. Khó khăn lớn nhất là SQL có nhiều ngữ cảnh khác nhau, ví dụ tên bảng, tên cột, alias, CTE, function, giá trị literal… Nếu chỉ replace text đơn giản thì rất dễ mask nhầm, ví dụ mask nhầm alias hoặc function như COALESCE, MONTH, YEAR.

Cô gái nhỏ bé ấy đã tự mình phát triển, tự mình kiểm thử, sau khoảng 2 tháng nỗ lực, thường xuyên ở lại sau giờ làm đến 20h tối hoặc làm vào cuối tuần, nhiều lần thử >> thấy lỗi >> fix lỗi >> kiểm tra lại, SQL Mask Tool đã được phát triển xong. Trong quá trình phát triển, Linh cũng tham khảo ý kiến đồng nghiệp về nhu cầu sử dụng thực tế, các tài liệu về quy định bảo mật, ví dụ cần che thông tin gì, output nên như thế nào để phục vụ việc gửi SQL đi review mà vẫn đảm bảo bảo mật, giao diện thế nào cho dễ dùng, nhờ đó mà sản phẩm của em hoàn thiện hơn, có tính phù hợp với nhiều dự án hơn.

SQL Mask Tool được thiết kế để tự động nhận diện các thành phần quan trọng trong câu lệnh SQL như tên bảng, tên cột, schema và giá trị dữ liệu. Các thông tin này sẽ được thay thế bằng những mã định danh trung gian, giúp nội dung đưa vào AI không còn chứa dữ liệu nhạy cảm của dự án. Sau khi nhận kết quả phân tích, hệ thống có thể khôi phục lại toàn bộ thông tin gốc một cách chính xác.

Nhờ cách làm này, người dùng có thể tận dụng năng lực phân tích của AI để review SQL, nhưng vẫn bảo đảm tuân thủ các quy định về bảo mật dữ liệu và an toàn thông tin dự án. Công cụ giúp giảm thời gian xử lý thủ công, hạn chế sai sót, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả công việc.

Sáng kiến của Linh không chỉ có ý nghĩa với các dự án em đang trực tiếp tham gia, mà còn có khả năng áp dụng cho nhiều dự án khác trong Trung tâm. Từ một khó khăn rất cụ thể trong công việc hằng ngày, Linh đã tìm ra một cách tiếp cận mới: dùng công nghệ để khai thác sức mạnh của AI, nhưng vẫn giữ vững nguyên tắc an toàn thông tin.

Ngoài SQL Mask Tool, Linh còn phát triển nhiều ý tưởng khác như công cụ tự động đối soát dữ liệu giữa các file Excel/CSV, chuẩn hóa bộ metadata và template testcase để tự động hóa việc xây dựng kịch bản kiểm thử dữ liệu, cũng như công cụ sinh câu truy vấn tự động cho các bài toán kiểm thử số lượng lớn.

Những sáng kiến ấy đều có chung một điểm bắt đầu: các vướng mắc, khó khăn trong công việc thực tế. Khi một thao tác phải lặp lại quá nhiều, một quy trình còn mất thời gian hoặc một yêu cầu có thể được tự động hóa tốt hơn, Linh không dừng lại ở việc chấp nhận khó khăn, mà tìm cách thay đổi để công việc nhanh hơn, an toàn hơn và hiệu quả hơn.

Các bạn thấy đấy, sáng tạo không ở đâu xa, mà luôn ẩn mình quanh ta, trong công việc cũng như trong cuộc sống hàng ngày. Cảm ơn em Linh, người đã truyền cho tôi cảm hứng về tinh thần sáng tạo không ngừng nghỉ. Chúc em ngày một có nhiều sáng kiến, ý tưởng để công việc hiệu quả hơn. Còn các bạn, hãy thử một lần nghĩ khác đi, làm khác đi với công việc không cũ, để ngày hôm nay chúng ta tiến bộ hơn ngày hôm qua, ngày mai chúng ta tốt hơn ngày hôm nay, đối với tôi, đó thực sự là một điều hết sức tuyệt vời rồi.

Viettel Family phát động cuộc thi “Đánh thức sáng tạo” từ nay đến 30/06/2026 dành cho toàn thể CBNV Viettel trên toàn cầu. Cuộc thi là dịp để mỗi người Viettel chia sẻ những kỷ niệm, câu chuyện có thật về khoảnh khắc hoặc tình huống đã khiến bản thân thay đổi tư duy, bật ra suy nghĩ mới, làm khác đi và tìm cách giải quyết mới hiệu quả hơn. Khuyến khích CBNV minh họa bằng video clip, tranh, âm nhạc, infographic hoặc các hình thức sáng tạo khác, CBNV có thể ứng dụng AI và các công cụ số. Mỗi CBNV được gửi nhiều bài dự thi về Ban Tổ chức qua địa chỉ email: viettelfamily@viettel.com.vn hoặc đăng tải trực tiếp bài dự thi trên website Viettel Family TẠI ĐÂY

Sáng tạo bắt đầu từ một rủi ro cần hóa giải

13:46 - 10.06.2026

Bài viết cùng chuyên mục

Bài viết cùng chuyên mục