Mozambique hiện ra trước mắt tôi vừa xa lạ, vừa gợi nhiều suy nghĩ. Ở đó có những miền đất rộng lớn, cây cối trải dài đến hết tầm mắt khác với tưởng tượng của tôi về Châu Phi khô cằn, những ngôi nhà đơn sơ, những bản làng còn thiếu điện, thiếu nước, và cả những con người sống giữa nhiều nhọc nhằn của đời sống thường ngày. Nhưng cũng chính ở nơi ấy, tôi thấy dấu chân người Viettel hiện diện rất rõ.

Tại Mozambique, thời gian tôi ở đây không dài như các anh đi trước theo nhiệm kỳ. Khi ấy, nhiệm vụ của tôi là tham gia đoàn làm phim phục vụ sự kiện 35 năm ngày truyền thống thành lập Tập đoàn. Đặt chân xuống sân bay Mavalane, tại thủ đô Maputo, đoàn làm phim của Viettel phối hợp cùng VTV được đồng chí Đỗ Quý Dương, phụ trách truyền thông của Movitel, đón từ sân bay. Sau gần 20 tiếng trên máy bay, giữa một đất nước châu Phi xa lạ, được nghe giọng nói Việt Nam, được nhìn thấy những gương mặt người Việt, cảm giác ấy thực sự rất khó tả. Nó giống như vừa đi qua một quãng đường rất dài để rồi bất ngờ chạm vào một điểm thân quen, ấm áp và yên tâm. Dương làm tôi rất ấn tượng về sức mạnh của Viettel hay Movitel tại đất nước Mozambique, mỗi khi có khi có biến cố xảy ra với đoàn, miệng Dương liền liến thoắng với các bạn sở tại: “Movitel!, Movitel!”.

Nhưng cảm xúc ấy chưa dừng lại ở đó.

Một trong những điều khiến tôi bất ngờ nhất tại Mozambique lại đến từ những điều rất đời thường: bữa ăn Việt Nam giữa châu Phi. Trước chuyến đi, đoàn chúng tôi cẩn thận mang theo khá nhiều mì tôm, phần vì lo đồ ăn không hợp khẩu vị, phần vì nghĩ ở một thị trường xa như vậy thì những thứ quen thuộc từ Việt Nam chắc sẽ khan hiếm. Thế nhưng vừa đến nơi, chúng tôi mới thực sự “bật ngửa”. Không chỉ có mì tôm, trong kho còn có cả bánh đa, bún khô, miến và đủ loại nhu yếu phẩm Việt Nam, luôn sẵn sàng phục vụ. Hóa ra, hằng năm, các thị trường đều được cung cấp gia vị và hàng thiết yếu từ Việt Nam sang, nên cuộc sống của anh em xa nhà không đến mức thiếu thốn như nhiều người hình dung.

Trước chuyến đi, trong đầu tôi vẫn mang theo ấn tượng từ những bài viết về thị trường những ngày đầu đầy gian khó, khi anh em người Việt ở xa Tổ quốc phải chắt chiu từng gói mì tôm Hảo Hảo, trân quý từng chút hương vị quê nhà. Bởi thế, khi tận mắt thấy trong kho có đủ mì, bún, miến, bánh đa và nhiều nhu yếu phẩm quen thuộc, tôi không chỉ bất ngờ mà còn cảm nhận rất rõ một chặng đường dài mà các thị trường đã đi qua: từ những ngày thiếu thốn ban đầu đến cuộc sống dần ổn định hơn, nhưng tình cảm dành cho những thứ bình dị mang từ Việt Nam sang thì dường như vẫn còn nguyên vẹn.

Đoàn làm phim dừng nghỉ ăn trưa trên hành trình

Đoàn làm phim hôm đó đùa với nhau là “lỗ vốn” vì mang quá nhiều đồ ăn. Nhưng đằng sau câu chuyện vui ấy lại là một cảm giác rất sâu. Giữa một đất nước cách Việt Nam hàng vạn cây số, hương vị quen thuộc vẫn hiện diện, không chỉ để làm đầy cái bụng mà còn để giữ ấm tinh thần. Một bát bún, một gói mì, một ít gia vị Việt Nam đôi khi không đơn thuần là đồ ăn. Nó là cách người Viettel tự mang quê hương theo mình, để sống được, bám được, và đi đường dài được ở những nơi xa.

Điều thứ hai khiến tôi ấn tượng mạnh ở Mozambique là tinh thần của người Việt tại đây. Hôm đó, sau bữa tối, anh Trương Đức Toàn, khi ấy là Trưởng phòng Chính sách và Marketing của Movitel, ngồi uống chè cùng đoàn. Tôi hỏi vui anh rằng uống nước chè sát giờ đi ngủ thế này có sợ mất ngủ không. Anh cười, bảo không sao, vì 3 giờ sáng còn phải họp với đồng nghiệp bên Việt Nam. Ở một đất nước châu Phi xa xôi, một người đồng nghiệp Việt Nam vẫn giữ nhịp làm việc căng như dây đàn, chỉ vì Movitel khi đó đang tăng tốc với hàng loạt chính sách, sản phẩm để vươn lên vị trí số 1.

Trẻ con tại Mozambique ngạc nhiên khi thấy drone quay phim

Đằng sau sự bình thản ấy là cả một guồng quay bền bỉ. Kể từ cột mốc chính thức khai trương ngày 15/5/2012, sau 13 năm kinh doanh, Movitel đã trở thành nhà mạng có hạ tầng rộng nhất, phủ sóng sâu nhất Mozambique. Đến tháng 5/2024, Movitel vượt qua nhiều đối thủ lớn để vươn lên trở thành thương hiệu viễn thông có thị phần lớn nhất nước này, với số thuê bao vượt 11,7 triệu. Hoạt động sản xuất kinh doanh luôn đảm bảo hiệu quả, nhiều năm liên tiếp duy trì tốc độ tăng trưởng gần 30%. Nhưng đằng sau những con số ấy, tôi nghĩ nhiều hơn đến hình ảnh những con người như anh Toàn: làm việc xuyên múi giờ, thích nghi với điều kiện khắc nghiệt, bền bỉ giữ nhịp chiến đấu ở nơi cách quê hương nửa vòng trái đất.

Chia tay Maputo, chúng tôi tiếp tục lên máy bay đến Mocuba, thuộc tỉnh Zambézia, cách thủ đô Mozambique khoảng 1.600 km. Zambezia có diện tích hơn 100 nghìn km², gần tương đương diện tích miền Bắc Việt Nam. Đây cũng là tỉnh được Movitel chia thành hai khu vực để quản trị nhân lực, tổ chức bán hàng tối ưu và hiệu quả. Nơi ấy hiện ra như một lát cắt rất thật về cuộc sống, về nghèo khó, và cũng là nơi tôi nhìn thấy rõ nhất những gì người Viettel đang lặng lẽ mang ra thế giới.

Cả đoàn là điểm thu hút những đứa trẻ bản địa

Đây là một trong những vùng nghèo nhất Mozambique. Người dân sống trong những ngôi nhà lợp đất, mái rơm. Nhiều căn nhà chỉ như một chỗ trú mưa, còn phần lớn thời gian, họ ngủ ngoài hiên hoặc ngoài vườn cho mát. Dọc những tuyến quốc lộ, ngoài khu vực trung tâm tỉnh có điện lưới, rất nhiều làng bản không có điện, cũng không có nước máy. Giữa khung cảnh ấy, tôi mới hiểu sâu hơn ý nghĩa của công việc mà những người Viettel đang làm hằng ngày: đem sóng viễn thông đến những nơi xa xôi nhất, hẻo lánh nhất, nơi mà nếu chỉ nhìn bằng con mắt kinh doanh thông thường, có lẽ ít ai đủ kiên nhẫn để đi tới cùng.

Người dân nơi đây đã quen với sóng điện thoại và biết ơn Movitel vì điều đó. Nhờ những tấm pin mặt trời, họ có thể sạc điện thoại. Nhờ sóng di động, họ có thể xem thông tin thời tiết để làm nông, gọi cho người thân, trao đổi hàng hóa, kết nối với bên ngoài. Với nhiều người, đó không chỉ là dịch vụ viễn thông. Đó là cánh cửa để bước ra khỏi sự cô lập.

Nhìn một chiếc điện thoại sáng màn hình giữa vùng đất khô cằn, tôi bỗng thấy khái niệm “kết nối” trở nên rất cụ thể. Nó không còn là một khẩu hiệu đẹp. Nó là cây cầu nối giữa người với người, giữa một ngôi làng không điện, không nước với phần còn lại của thế giới. Và để có được điều tưởng như bình thường ấy là hơn 10 năm xây dựng hạ tầng, gìn giữ mạng lưới, ứng cứu từng trạm, từng tuyến, từng điểm sóng của biết bao thế hệ người Viettel tại Mozambique.

Mang cánh sóng đến nơi xa xôi nhất châu Phi đã là một việc khó. Nhưng để duy trì mạng lưới ấy ổn định trong điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt, đó lại là một câu chuyện thách thức khác. Ở những chi nhánh như Zamberia hay Mocuba, anh em Movitel vẫn nói với nhau rằng điều quan trọng nhất để đảm bảo mạng lưới thông suốt chính là sự kiên trì và chăm chỉ. Bão đến rồi bão đi, hạ tầng có thể bị tàn phá, nhưng mục tiêu của họ luôn là phải đưa trạm hoạt động trở lại ngay sau khi bão tan.

Tôi được nghe kể nhiều về anh Nguyễn Thế Lượng, Giám đốc Kỹ thuật Chi nhánh Zamberia. Và càng nghe, tôi càng thấy những câu chuyện kỹ thuật đôi khi mang dáng dấp của những hành trình sinh tồn. Anh Lượng nhớ mãi trận bão lớn kỷ lục năm 2020 quét qua Zamberia, gây thiệt hại nặng nề cho mạng lưới Movitel. Trên đường đi ứng cứu, anh và đồng đội phải đối mặt với một đợt lũ dữ. Dòng nước chảy xiết đến mức chỉ nhìn thôi cũng đủ thấy sợ. Vậy mà ít phút sau khi cả nhóm vừa bước qua, cây cầu phía sau đã bị lũ cuốn phăng.

Bị chia cắt bởi dòng nước dữ, rơi vào tình thế cực kỳ nguy hiểm, anh Lượng không do dự. Anh yêu cầu đồng đội ở bờ bên kia nhanh chóng tung cáp sang, rồi buộc vào người để kéo mình trở lại bờ an toàn. Sau này anh vẫn tự hỏi vì sao hôm đó mình lại mang thêm đoạn cáp dự phòng. Nhưng cuối cùng, chính đoạn cáp ấy đã trở thành “sợi dây sinh mệnh” cứu anh thoát khỏi lũ. Những người đi cùng khi ấy còn tưởng phải dùng trực thăng mới cứu được, không ngờ một giải pháp đầy bản lĩnh và nhanh trí lại có thể kéo anh trở về từ ranh giới hiểm nguy đến vậy.

Thoát khỏi lũ chưa phải là hết. Một lần khác, trong chuyến đi ứng cứu trên sông Licungo, chiếc thuyền chở anh Lượng và đồng đội bất ngờ bị rò nước từ đáy. Nếu đó chỉ là một con sông bình thường, câu chuyện có lẽ đã bớt phần đáng sợ. Nhưng Licungo lại là nơi có rất nhiều cá sấu lớn. Nước tràn vào ngày một nhanh, lỗ rò ngày càng rộng. Ba người trên thuyền phải liên tục tát nước không ngơi tay mới có thể giữ cho thuyền không chìm. Anh Lượng kể rằng khi dùng cây chèo dài hơn 3 mét để dò đáy mà vẫn không chạm, anh đã hình dung đến cảnh mọi người kiệt sức, không còn đủ sức tát nước, và rồi trở thành mồi giữa dòng sông đầy cá sấu.

Điều trớ trêu là khi ấy họ cũng không thể gọi cứu trợ, vì đang trên đường đi ứng cứu ở nơi ngoài vùng phủ sóng của các nhà mạng khác. Không còn cách nào khác, cả ba người chỉ biết làm việc như những cỗ máy, múc nước ra khỏi thuyền không được phép dừng lại. May mắn đến khi trời chạng vạng, một chiếc thuyền khác đi ngang qua và cứu họ thoát nạn. Nhưng ngay cả sau khi được cứu, hành trình ứng cứu mạng lưới vẫn tiếp tục.

Nghe những câu chuyện ấy, tôi không nghĩ đó chỉ là chuyện nghề. Đó là câu chuyện về ý chí. Về những con người chấp nhận đi vào gian nan như một phần mặc nhiên của công việc. Với anh Lượng và đồng đội, khó khăn là điều tất yếu. Không ai than phiền vì sao mình khổ hơn người khác. Họ chỉ nghĩ đơn giản rằng trạm cần mình, mạng lưới cần mình thì mình lên đường. “Đối thủ có tiền thì mình bù lại bằng sự chăm chỉ, sự kiên trì”, anh Lượng chia sẻ. Câu nói ấy mộc mạc, nhưng nghe xong lại đọng rất lâu.

Có lẽ chính vì thế mà người dân Mozambique luôn dành cho kỹ thuật viên Movitel một sự nồng hậu đặc biệt. Mỗi lần thấy xe kỹ thuật tới, nhiều người lại xúm quanh với chiếc điện thoại trên tay, vừa trông chờ, vừa tin tưởng. Ở những vùng đất thiếu thốn đủ bề, một cột sóng phát lại tín hiệu không chỉ là chuyện kỹ thuật được khôi phục. Nó là đời sống được nối lại, là nhịp sinh hoạt được tiếp tục, là sự yên tâm trở lại trong lòng người dân.

Đó là những điều tôi được nghe kể, được chứng kiến tại Mozambique. Càng đi, càng thấy những gì Movitel làm được hôm nay không đến từ may mắn. Nó được dựng nên từ những ngày đầu chưa có gì trong tay ngoài ý chí, từ những con người Việt Nam bước ra thị trường mới với sự gan góc, bền bỉ và tinh thần không chùn bước. Họ đã đi qua mưa bão, lũ dữ, sông sâu, cá sấu, sư tử, những đêm ngủ lại giữa trạm không một bóng người, những cuộc họp lúc 3 giờ sáng, những tháng năm sống xa quê hương để gây dựng từng mét cáp, từng trạm phát, từng chi nhánh, từng đội ngũ.

Nếu chỉ nhìn vào kết quả hôm nay, người ta có thể thấy Movitel là nhà mạng lớn nhất Mozambique, là một thương hiệu thành công, một thị trường hiệu quả. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, phía sau thành công đó là bóng dáng của rất nhiều người Viettel đã chấp nhận chọn phần khó về mình. Họ làm nên mạng lưới bền vững bằng công việc hằng ngày, bằng mồ hôi, bằng những lần đối diện hiểm nguy, bằng một niềm tin bền bỉ rằng ở nơi nào còn người dân cần kết nối, ở đó người Viettel phải có mặt.

Và có lẽ, điều làm tôi xúc động nhất sau chuyến đi ấy là nhận ra: văn hóa Viettel không chỉ được mang ra thế giới qua chính cách người Viettel sống và làm việc. Qua bữa cơm Việt giữa châu Phi. Qua cốc chè lúc đêm muộn trước một cuộc họp 3 giờ sáng. Qua chuyến đi ứng cứu trong mưa lũ. Qua một đoạn cáp cứu người giữa dòng nước xiết. Qua sự lặng lẽ, bền bỉ của những người chấp nhận xa nhà để giữ cho một vùng đất xa lạ luôn có sóng, có kết nối, có niềm tin.

Đi qua Mozambique, tôi không chỉ thấy một thị trường của Viettel. Tôi thấy một phần tinh thần Viettel đã bén rễ trên đất châu Phi. Và chính từ những nơi gian khó như thế, tôi càng hiểu vì sao văn hóa Viettel có thể đi xa đến vậy. Bởi nó không chỉ nằm trong lời nói. Nó nằm trong con người.

Theo dấu chân người Viettel ở Mozambique

08:36 - 23.03.2026AI tóm lược

Bài viết cùng chuyên mục

Bài viết cùng chuyên mục

08:36 - 23.03.2026