Mỗi ngày, chúng ta tiếp nhận một lượng thông tin lớn hơn rất nhiều so với những gì một thế hệ trước đây có thể tiếp cận trong cả một khoảng thời gian dài. Một chiếc điện thoại, một chiếc laptop có thể đưa đến hàng trăm tin tức, video, hình ảnh, bình luận chỉ trong vài giờ. Một sự kiện vừa xảy ra ở đâu đó có thể xuất hiện trên màn hình gần như ngay lập tức. Một vấn đề đang được xã hội quan tâm có thể trở thành chủ đề tranh luận của hàng triệu người chỉ sau một đêm.

Đó là một lợi thế rất lớn của thời đại số. Nhưng cũng chính trong dòng chảy thông tin ấy xuất hiện một thách thức mới đối với mỗi người, đặc biệt là người trẻ: làm thế nào để không bị thông tin dẫn dắt thay cho chính mình?

Không phải thông tin nào xuất hiện nhiều cũng là thông tin quan trọng. Không phải điều được nhiều người chia sẻ đều là sự thật. Một đoạn video có thể được cắt khỏi bối cảnh; một hình ảnh có thể đã qua chỉnh sửa; một câu chuyện chưa được kiểm chứng có thể được chia sẻ hàng nghìn lần chỉ vì nó đánh trúng sự tò mò hoặc cảm xúc của người xem. Với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, hình ảnh, âm thanh, video và cả những đoạn hội thoại tưởng như rất thật cũng có thể được tạo dựng với mức độ tinh vi ngày càng cao.

Điều đáng nói là phần lớn người tiếp nhận thông tin sai không bắt đầu bằng ý định tin vào điều sai. Họ có thể chỉ vô tình đọc một tiêu đề, xem một đoạn video ngắn, nghe một lời kể hoặc nhìn thấy một thông tin được rất nhiều người khác chia sẻ. Khi thông tin được lặp lại đủ nhiều, con người rất dễ hình thành cảm giác rằng điều đó chắc chắn phải đúng.

Đây chính là lúc bản lĩnh trở thành một năng lực rất cụ thể.

Nghị quyết 25-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới đã đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm từ “quản lý thông tin” sang “dẫn dắt nhận thức xã hội”, đồng thời nhấn mạnh việc xây dựng sức đề kháng tư tưởng, đổi mới phương thức công tác tư tưởng trên cả không gian thực và không gian số. Phương châm được xác định là “Chủ động - Sắc bén - Thuyết phục - Hiệu quả”. Với người trẻ Viettel, đây không phải là một vấn đề lý luận xa xôi. Nó nằm ngay trong cách mỗi người sử dụng chiếc điện thoại của mình mỗi ngày.

Bản lĩnh không phải là lúc nào cũng có câu trả lời

Có một cách hiểu chưa đầy đủ rằng người có bản lĩnh chính trị là người luôn chắc chắn, luôn phản ứng nhanh và luôn có ngay một quan điểm trước mọi vấn đề. Trong môi trường thông tin hiện nay, đôi khi điều ngược lại mới đáng tin cậy hơn. Một người có bản lĩnh là người biết dừng lại khi chưa đủ thông tin. Khi gặp một nội dung gây sốc, thay vì lập tức chia sẻ, họ tìm hiểu nguồn gốc. Khi gặp một quan điểm trái chiều, thay vì phản ứng theo cảm xúc, họ cố gắng hiểu người khác đang dựa trên dữ kiện nào. Khi phát hiện thông tin mình từng tin là chưa chính xác, họ sẵn sàng điều chỉnh nhận thức. Đó không phải là sự thiếu quyết đoán. Đó là khả năng làm chủ suy nghĩ.

Trong môi trường số, có một nguyên tắc rất đơn giản nhưng hữu ích: càng gây sốc, càng cần kiểm chứng; càng nhiều người chia sẻ, càng cần tìm nguồn gốc; càng khiến mình tức giận, càng không nên phản ứng ngay. Chúng ta có thể bắt đầu bằng những câu hỏi rất bình thường: Ai là người đưa thông tin này? Nguồn ở đâu? Nội dung có được trích dẫn đầy đủ không? Có nguồn chính thống nào xác nhận chưa? Hình ảnh hoặc video có dấu hiệu bị cắt ghép không? Đây là dữ kiện hay chỉ là quan điểm của một cá nhân? Chỉ mất thêm một chút thời gian, nhưng có thể giúp chúng ta tránh trở thành một mắt xích trong quá trình lan truyền thông tin sai lệch.

Một click “chia sẻ” cũng là một lựa chọn

Có người cho rằng mình chỉ chia sẻ lại, không phải người tạo ra thông tin nên không chịu trách nhiệm về nó. Nhưng trên không gian mạng, người chia sẻ cũng tham gia vào quá trình làm cho thông tin tiếp tục lan rộng. Một nội dung sai có thể chỉ nằm ở một tài khoản. Nhưng khi hàng nghìn người cùng chia sẻ, nó có thể tạo ra một nhận thức sai lệch trong cộng đồng. Bởi vậy, trách nhiệm của người trẻ trên không gian mạng không bắt đầu từ những việc lớn. Nó bắt đầu từ chính cách chúng ta đọc một bài viết, xem một video, bình luận một vấn đề hay nhấn nút chia sẻ. Nếu chưa biết rõ, có thể chưa chia sẻ. Nếu chưa hiểu đầy đủ, có thể chưa bình luận.

Nếu thấy một thông tin có dấu hiệu bất thường, có thể kiểm chứng trước khi phản ứng. Đó không phải là thận trọng quá mức. Đó là văn hóa của một công dân trong xã hội số. Với đoàn viên Viettel, yêu cầu này còn gắn với đặc thù của một Tập đoàn Công nghệ có những lĩnh vực liên quan đến quốc phòng, an ninh, dữ liệu và công nghệ quan trọng. Bản lĩnh chính trị vì thế không thể tách rời ý thức bảo mật, kỷ luật phát ngôn và trách nhiệm với thông tin.

Làm chủ công nghệ trước hết là làm chủ chính mình

Một thế hệ trẻ có bản lĩnh không phải là thế hệ biết mọi thứ. Đó là thế hệ biết cách tìm hiểu khi chưa biết, biết kiểm chứng khi chưa chắc chắn và biết giữ mình trước những tác động của đám đông. Không để một video vài chục giây quyết định cách mình nhìn nhận một vấn đề. Không để một bình luận trên mạng quyết định cảm xúc của mình. Không để thuật toán chỉ cho mình xem những điều mình muốn nghe rồi tưởng rằng đó là toàn bộ sự thật.

Viettel đang bước vào một giai đoạn mà công nghệ, dữ liệu và AI ngày càng trở thành những yếu tố trực tiếp quyết định năng lực cạnh tranh. Nhưng cùng với năng lực công nghệ, chúng ta cũng cần những con người có bản lĩnh, tư duy độc lập và trách nhiệm xã hội. Công nghệ càng mạnh, con người càng phải tỉnh táo. Thông tin càng nhiều, khả năng chọn lọc càng quan trọng. Không gian mạng càng rộng, trách nhiệm của mỗi người càng lớn. Hãy để sự thật, lý trí và trách nhiệm quyết định điều đó.

Thời đại nhiều thông tin, càng cần một cái đầu tỉnh táo

13:32 - 05.10.2026

Bài viết cùng chuyên mục

Bài viết cùng chuyên mục