Khi nhắc đến sáng tạo, chúng ta thường hay nghĩ đến những phát minh vĩ đại thay đổi thế giới hay những tác phẩm nghệ thuật bay bổng. Nhưng thực tế, trong môi trường công nghệ nhịp độ cao như Viettel AI, sự sáng tạo đôi khi bắt đầu từ những điều rất đỗi bình dị: một sự cố lặp đi lặp lại, một quy trình tốn quá nhiều thời gian, hay cảm giác "chật vật" khi cách làm cũ không còn hiệu quả.

Nhiều nhà tư tưởng thời xưa đã có những góc nhìn rất thực tế về vấn đề này. Triết gia Aristotle từng coi sự sáng tạo của con người (hay poiesis) đơn giản là một quá trình hợp lý để đưa một thứ chưa từng tồn tại vào cuộc sống. Đối với tôi, một người làm công tác quản trị và thiết kế hệ thống, "thứ chưa từng tồn tại" ấy không nhất thiết phải là một công nghệ vĩ mô xa vời. Nó có thể chỉ là một luồng xử lý tự động hóa được thiết kế lại từ đầu, giúp giải phóng anh em kỹ sư khỏi những tác vụ thủ công nhàm chán.

resize_detail_content_image_send-post-681639-6a41ef775797b-16x9.jpg

Khi lối mòn chạm ngưỡng giới hạn

Tại Viettel AI, mạch máu của các mô hình trí tuệ nhân tạo chính là khối lượng dữ liệu khổng lồ. Chúng tôi xây dựng một nền tảng dữ liệu lớn, sử dụng kiến trúc hiện đại với Apache Iceberg, Flink, Spark và Trino để xử lý và phân tích các luồng dữ liệu thô lưu trữ trên S3. Để các công cụ này hoạt động trơn tru và các kỹ sư xử lý dữ liệu có thể khai thác dữ liệu một cách hiệu quả, họ cần một "tấm bản đồ" chính xác. Tấm bản đồ đó chính là metadata (siêu dữ liệu) – thứ giúp định vị và phân loại dữ liệu trong hệ thống.

Vấn đề là, siêu dữ liệu này phải được đồng bộ liên tục. Trước đây, khi lượng dữ liệu còn ít, các kịch bản đồng bộ tuần tự mà chúng tôi thiết lập vẫn hoạt động ổn. Nhưng khi hệ thống phình to, dữ liệu đổ về liên tục, cách làm cũ bắt đầu bộc lộ sự chậm chạp và các nút thắt cổ chai liên tục xuất hiện. Thêm vào đó, việc phải khởi tạo các Container lưu trữ một cách thủ công mỗi khi có luồng dữ liệu mới khiến đội ngũ phát triển phải chờ đợi rất lâu.

Đứng trước giới hạn này, tôi có hai lựa chọn. Một là đi theo lối mòn của người quản trị vận hành thuần túy: xin thêm tài nguyên máy chủ để "bơm" vào hệ thống nhằm bù đắp tốc độ, hoặc túc trực canh chừng để xử lý sự cố. Hai là dũng cảm đập đi xây lại luồng công việc này một cách thông minh hơn.

Cuộc va chạm để kiến tạo cái mới

Triết gia Friedrich Nietzsche từng đưa ra một góc nhìn rất thú vị: Sự sáng tạo đòi hỏi sự tổng hợp của hai nguồn lực tâm lý trái ngược nhau – tinh thần Dionysian (sự phóng khoáng, đam mê, dám phá vỡ rào cản) và tinh thần Apollonian (trật tự, cấu trúc và logic).

Để giải quyết bài toán dữ liệu này, tôi nhận ra mình cần cả hai. Tôi cần sự quyết liệt để phá bỏ những quy tắc vận hành tuần tự, cứng nhắc đã ăn sâu vào hệ thống (tinh thần Dionysian). Đồng thời, tôi cũng cần một tư duy logic, sắc bén để thiết kế nên một kiến trúc mới vững chắc và trật tự hơn (tinh thần Apollonian).

Tôi quyết định tự viết lại hoàn toàn công cụ đồng bộ metadata bằng Python. Điểm khác biệt mấu chốt nằm ở kiến trúc: tôi chuyển từ việc xử lý tuần tự sang xử lý song song (parallel processing). Luồng dữ liệu mới này tự động nhận diện khi có tệp tin đẩy lên S3, tự động chia nhỏ công việc và ngay lập tức khởi tạo các container cần thiết mà không cần bất kỳ ai phải thao tác thủ công.

Kết quả mang lại lập tức thay đổi cục diện công việc hằng ngày: thời gian chờ đợi của các kỹ sư xử lý dữ liệu được rút ngắn từ hàng giờ xuống chỉ còn tính bằng giây. Họ có ngay "bản đồ" dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực để liên tục đưa vào luồng xử lý liên tục.

Không dừng lại ở đó, trong quá trình tích hợp với API Gateway, cả đội lại vướng phải một rào cản khác về chuẩn hóa định dạng dữ liệu (đặc biệt là với các file schema dạng Avro). Thay vì để mọi người phải tự tay chuyển đổi cấu trúc dữ liệu – một việc làm rất thủ công và dễ dẫn đến sai sót – tôi đã ứng dụng tư duy thiết kế hệ thống để viết một công cụ sinh mã (code generation tool) gọn nhẹ bằng ngôn ngữ Go. Công cụ này tự động đọc các file .avsc và sinh ra cấu trúc dữ liệu chuẩn (DTO). Từ một công cụ nhỏ, nó đã thiết lập một quy chuẩn chung, giúp toàn bộ dự án thống nhất và tối ưu thời gian phát triển cho cả tập thể.

Bứt phá giới hạn, làm chủ công cụ

Sáng tạo không chỉ là tạo ra những sản phẩm mới, mà còn là quá trình làm mới chính tư duy của người tạo ra nó. Nhìn lại hành trình từ lúc chật vật với những nút thắt dữ liệu cho đến khi xây dựng thành công một kiến trúc tự động hóa hoàn chỉnh, tôi nhận ra bản thân đã có sự dịch chuyển rõ rệt. Từ góc độ của một System Admin chỉ tập trung "giữ cho hệ thống không sập", tôi đã dần chuyển mình sang tư duy của một Cloud Architect: luôn chủ động thiết kế hệ thống sao cho tối ưu, tự vận hành và có khả năng mở rộng.

Hưởng ứng thông điệp "Đánh thức sáng tạo" của Viettel Family, tôi lại nhớ đến lời dạy sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Lao động cần cù và sáng tạo. Không lúc nào chịu dừng bước trên con đường cải tiến sản xuất, cải tiến kỹ thuật. Không lúc nào chịu 'giẫm chân một chỗ' trong vũng lầy bảo thủ". Bác từng nhấn mạnh rằng, công cụ nào năng suất ấy, nhưng có công cụ tốt thì phải có người nắm vững kỹ thuật, biết quý trọng từng giây từng phút để làm chủ nó.

Trong bối cảnh kỷ nguyên AI hiện nay, "công cụ" của chúng ta chính là những hệ thống hạ tầng đồ sộ và phức tạp. Việc không chấp nhận những quy trình rườm rà, chủ động viết ra một đoạn code thay thế hàng giờ làm thủ công, hay thiết kế một kiến trúc xử lý linh hoạt hơn chính là cách chúng ta từ chối việc "giẫm chân một chỗ".

Tại Viettel, sáng tạo không phải là phép màu xa vời. Nó nằm ngay trong cách chúng ta dũng cảm đối mặt với rào cản hằng ngày, không ngừng cải tiến kỹ thuật, và biến mỗi giờ làm việc thành một bước tiến để làm chủ công nghệ, mang lại giá trị thực tiễn cho tổ chức. Đừng chỉ là người sử dụng công cụ, hãy là người sáng tạo và kiến tạo nên những quy chuẩn mới.

Khi một điểm nghẽn dữ liệu đánh thức tư duy kiến tạo

15:40 - 01.07.2026

Bài viết cùng chuyên mục