Sở hữu trí tuệ phải đi cùng vòng đời của sản phẩm

Kết luận số 51-KL/TW ngày 17/6/2026 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới đặt sở hữu trí tuệ vào đúng vị trí của nó trong một nền kinh tế dựa ngày càng nhiều vào tri thức: không phải thủ tục ở cuối quá trình nghiên cứu, mà là một nguồn lực cần được tạo lập, bảo vệ và khai thác.

Với Viettel, tài sản trí tuệ hiện diện ngay trong những thứ rất quen thuộc của người làm công nghệ: một thuật toán, thiết kế mạch, kiến trúc hệ thống, mô hình dữ liệu hay cách xử lý một bài toán kỹ thuật. Đó là phần tri thức tạo nên khác biệt của sản phẩm và kết quả của quá trình dày công nghiên cứu.

Giá trị ấy chỉ thực sự thuộc về doanh nghiệp khi được nhận diện và bảo vệ đúng lúc. Công bố quá sớm, đưa sản phẩm ra thị trường khi công nghệ lõi chưa được bảo hộ, hay hợp tác mà chưa rõ quyền sở hữu đều có thể làm Viettel mất lợi thế từ chính kết quả mình tạo ra.

Bởi vậy, sở hữu trí tuệ phải đi cùng toàn bộ vòng đời sản phẩm: hình thành ý tưởng, nhận diện tài sản trí tuệ, lựa chọn cách bảo hộ, đưa vào sản phẩm, khai thác/thương mại hóa và tiếp tục quản trị trong hợp tác. Nhận diện và bảo hộ là bước đầu; đích cuối là biến tri thức thành năng lực cạnh tranh và giá trị thực tế cho Viettel.

Bảo hộ sáng chế để tạo lợi thế công nghệ

Tài sản trí tuệ không nhất thiết sinh ra từ một ý tưởng xa vời; nó có thể bắt đầu từ việc nhìn thấy một điểm nghẽn người dùng gặp hằng ngày và kiên trì giải nó bằng năng lực công nghệ.

Tháng 6/2026, phương pháp “Nhận diện khuôn mặt có đeo khẩu trang qua hình ảnh sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo” được Văn phòng Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO) cấp bằng sáng chế hữu ích. Đây là bằng sáng chế thứ hai của Viettel AI được bảo hộ tại Hoa Kỳ chỉ trong nửa đầu năm 2026.

Bài toán xuất phát từ một nhu cầu thực tế: khẩu trang có thể làm suy giảm khả năng nhận diện khuôn mặt. Từ điểm nghẽn đó, nhóm nhân sự Viettel AI đã phát triển giải pháp mới, hoàn thiện đến mức đáp ứng yêu cầu thẩm định của USPTO. Một vấn đề thực tế đã tạo ra giải pháp mới và được bảo hộ thành tài sản trí tuệ.

resize_detail_content_image_viettel-ai-duoc-uspto-cap-b-ang-sang-che-tai-hoa-ky.png — Viettel AI được USPTO cấp bằng sáng chế với phương pháp “Nhận diện khuôn mặt có đeo khẩu trang qua hình ảnh sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo”. Ảnh: Quỳnh Trang

Ở quy mô lớn hơn, theo thông tin công bố của TCT Công nghiệp Công nghệ cao Viettel, tính đến tháng 5/2026, đơn vị có gần 700 đơn đăng ký sáng chế, 274 văn bằng sáng chế được cấp trong nước và 30 văn bằng bảo hộ sáng chế do USPTO cấp tại Hoa Kỳ.

Bằng sáng chế giúp Viettel xác lập quyền, tạo nền tảng pháp lý khi hợp tác, chuyển giao hoặc mở rộng thị trường. Nhưng bảo hộ mới là một mắt xích; giá trị chỉ thực sự hình thành khi công nghệ được đưa vào sản phẩm, được sử dụng và tạo ra giá trị thực tế.

Mỗi dòng mã, bản thiết kế đều có thể là một phần tài sản Viettel

Với người Viettel, bảo vệ tài sản trí tuệ bắt đầu từ cách làm việc hằng ngày. Một kết quả nghiên cứu trước khi mang đi thử nghiệm, công bố hoặc chia sẻ với đối tác cần được rà soát và trả lời các câu hỏi: phần nào phải bảo hộ; phần nào được phép chia sẻ; quyền sở hữu thuộc về ai? Làm rõ từ đầu sẽ tránh mất quyền với chính công nghệ mà mình tạo ra.

Tài sản trí tuệ không chỉ là bằng sáng chế. Dữ liệu, bí quyết kỹ thuật, tham số tối ưu, kiến trúc hay quy trình kiểm thử cũng có thể tạo ra lợi thế và cần được nhận diện, phân loại, bảo mật phù hợp. Vì vậy, sở hữu trí tuệ là quản trị có hệ thống những tri thức có giá trị của Viettel.

Bảo vệ tài sản của mình cần phải đi cùng với tôn trọng quyền của người khác. Khi một sản phẩm Viettel bước ra thị trường quốc tế, nguồn công nghệ, phần mềm và dữ liệu sử dụng phải rõ ràng, hợp pháp. Đó là yêu cầu cơ bản để sản phẩm đi xa mà không vướng rủi ro về sở hữu trí tuệ.

Kết luận 51 vì thế không chỉ yêu cầu bảo vệ cái Viettel tạo ra, mà cao hơn là biến tri thức thành giá trị. Ý tưởng, thuật toán, dữ liệu, thiết kế hay bí quyết kỹ thuật cần được nhận diện sớm, bảo hộ hoặc bảo mật phù hợp, rồi đưa vào sản phẩm và thị trường. Nhận diện và bảo hộ là bước đầu; đích cuối là tạo ra năng lực cạnh tranh, doanh thu, uy tín và lợi thế công nghệ cho Viettel.