Peru – Những ngày đầu vừa làm vừa tìm đường

Lần đầu tiên đi máy bay, tôi bay nửa vòng trái đất để đến Peru vào tháng 12/2012. Thời điểm đó, hệ thống phần mềm kế toán ERP vẫn chưa hoàn chỉnh. Nhiều phần hành vẫn phải theo dõi thủ công để đảm bảo quản lý và kiểm soát. Các quy trình kế toán, tài chính cũng đang trong quá trình xây dựng. Chúng tôi vừa làm, vừa hoàn thiện dần hệ thống, đồng thời tiếp nhận các yêu cầu từ cơ quan quản lý nhà nước của Peru để điều chỉnh cho phù hợp với quy định sở tại.

PTC Peru luc 0h ngay 01.01 — Phòng làm việc lúc nửa đêm ở Bitel vẫn đông anh em làm việc

Không có nhiều tài liệu hướng dẫn, cũng không có một “con đường có sẵn”. Mỗi chức năng của hệ thống, mỗi báo cáo kế toán đều phải thử nghiệm nhiều lần. Có những hôm cả đội ngồi trước màn hình máy tính đến tận đêm khuya để chỉnh sửa từng chi tiết nhỏ trong hệ thống ERP do Viettel phát triển. Sửa xong lại chạy thử, phát hiện lỗi rồi lại tiếp tục điều chỉnh.

Mỗi khi hoàn thiện được thêm một chức năng hay một báo cáo mới, cả nhóm đều cảm thấy một niềm vui rất đặc biệt. Đó không chỉ là việc hoàn thành một phần mềm, mà là từng bước xây dựng nên một hệ thống quản trị tài chính hoàn chỉnh cho thị trường mới, đúng với triết lý “dò đá qua sông” mà mỗi nhân sự mới khi vào Viettel đều được đào tạo.

Khác với khi làm việc trong nước, nơi tôi chủ yếu ở vai trò người sử dụng hệ thống, tại Peru tôi được Lãnh đạo phòng trao cơ hội tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng. Tôi được viết quy trình nghiệp vụ, đề xuất các yêu cầu chức năng và cùng đội kỹ thuật phát triển hệ thống theo đúng nhu cầu thực tế của công tác quản lý tài chính.

anh phan — Ăn mừng khi hoàn thành công việc *(anh Phán mặc áo xanh đứng ở giữa)*

Càng làm, tôi càng bị cuốn vào công việc. Mỗi vấn đề phát sinh lại là một bài học mới, mỗi lần hệ thống được hoàn thiện thêm lại mang đến trải nghiệm rất đáng nhớ. Chính những ngày tháng đó đã giúp tôi hiểu rõ hơn rằng một hệ thống quản trị tốt không chỉ được xây dựng từ công nghệ, mà còn từ kinh nghiệm thực tế và sự kiên trì của những người trực tiếp vận hành nó. Đó chính là lúc tôi hiểu rõ nhất câu nói: “Thực tiễn là tiêu chuẩn kiểm nghiệm chân lý”. Không có lý thuyết nào thay thế được trải nghiệm thực tế. Mỗi lỗi hệ thống, mỗi lần vận hành thử đều là một bài kiểm tra.

Năm 2014, Bitel bắt đầu khai trương sản phẩm, dịch vụ, đó là những chuyến đi tỉnh để đào tạo hệ thống bán hàng BCCS cho nhân sự tại các chi nhánh. Peru là một đất nước rộng lớn, nhiều nơi phải đi hàng trăm cây số để đến được điểm triển khai. Ban ngày đào tạo nhân viên, ban đêm lại ngồi tổng kết lại các vấn đề trong quá trình đào tạo, các góp ý của nhân sự bản địa để hoàn thiện hệ thống để đảm bảo quản lý chặt chẽ tiền và hàng. Hệ thống không chỉ cần chạy được, mà còn phải an toàn, minh bạch, kiểm soát được dòng tiền. Khi đó tôi mới cảm nhận rõ vai trò của tư duy hệ thống, mọi quy trình phải gắn kết với nhau, từ bán hàng, kế toán đến quản lý kho.

Lào – Hành trình trên những vùng núi tỉnh Phongsaly

Nếu Peru là những ngày đầu khai phá và xây dựng hệ thống, thì Lào trong ký ức của tôi lại gắn với những cung đường đồi núi dài bất tận. Ở Peru, tôi chủ yếu làm việc tại phòng Tài chính – Kế toán của công ty. Nhưng khi sang Lào, tôi được điều động đến công tác tại tỉnh Phongsaly, vùng địa đầu của đất nước này, nơi tiếp giáp với Trung Quốc và tỉnh Điện Biên của Việt Nam.

Có những chuyến đi kiểm tra, nghiệm thu nhà trạm và tuyến cáp mà xe phải chạy hàng trăm cây số qua những con đường quanh co. Hai bên đường là núi rừng trùng điệp và những bản làng thưa thớt nằm nép mình dưới chân đồi. Giữa tiết trời se lạnh của vùng núi, tôi bắt gặp vài người phụ nữ Lào đang tắm bên vệ đường. Nước được dẫn từ một khe suối trên cao chảy xuống, trong veo và lạnh buốt. Họ chỉ quây quanh mình chiếc sin ( ສິ້ນ – chiếc váy truyền thống của phụ nữ Lào ), vừa kín đáo vừa tự nhiên. Không hề có sự ngượng ngùng, mọi thứ diễn ra bình thản như một phần quen thuộc củacuộc sống núi rừng.

resize_detail_content_image_kiem-tra-nha-tram-pho-lao.jpg

Suối lạnh chảy ngang sườn núi vắng

Bản xa thấp thoáng khói chiều bay

Thôn nữ tắm tiên cười khúc khích

Nếp sin quấn nhẹ gió heo may

Những lần đi tới Mường Khua, đứng dưới con đường đất nhìn lên, nhà trạm của Unitel trên đỉnh đồi chỉ nhỏ bé như một chấm giữa màu xanh của núi rừng. Muốn lên tới nơi phải đi bộ men theo những con dốc ngoằn ngoèo, độ dốc lớn, bước từng đoạn theo hình zích zắc. Đường lên đã mệt, nhưng khi xuống cũng không dễ hơn. Có lần tôi bị chuột rút giữa chừng, lúc ấy chỉ nghĩ nếu có thể thì… lăn xuống cho nhanh. Nhưng khi vượt qua rồi, nhìn lại chặng đường vừa đi qua, cảm giác lại là một niềm vui rất khó tả, như thể mình vừa bước qua một nỗi sợ của chính mình.

Mường Somphăn lại là một trong những vùng núi cao và hoang sơ nhất Lào, để vào mường này có 2 cách là đi thuyền trên song Nam Ou hoặc đi đường bộ, tuy nhiên đường bộ nhất nhỏ, hẹp, mùa mưa xe tải rất khó đi, đường dễ sạt nở, một số bản chỉ tiếp cận bằng xe máy hoặc đi bộ, có đoạn 6km đường rất xấu, gồ ghề, lổn nhổn đá và bùn, xe máy còn phải chật vật mới vượt qua, còn lại phần lớn người dân chỉ có thể đi bộ. Tại nơi đây, lao động chính lại là phụ nữ. Các chị, các mẹ gùi từng gùi gạch, cát, xi măng lên các ngọn đồi dốc cao. Đôi khi chiếc gùi ở đây không phải lúc nào cũng là gùi tre truyền thống. chỉ là những bao nhựa lớn được cắt, buộc lại thành túi, rồi gắn thêm dây đeo. Sợi dây ấy vòng qua trán. Mỗi bước chân trên dốc núi đều chậm rãi nhưng chắc chắn, thân người hơi cúi về phía trước để giữ thăng bằng.

Những bữa trưa vội vàng, chỉ đơn giản là xôi và vài con ếch nướng ở một quán nhỏ ven đường. Nhưng chính những bữa ăn giản dị ấy lại mang một hương vị rất đặc biệt, có lẽ vì nó gắn với sự nỗ lực của cả một ngày làm việc giữa núi rừng.

resize_detail_content_image_anh-phan-quan-an-ven-duong.jpg — Quán ăn ven đường đi công tác

Với một người sinh ra và lớn lên ở Thái Bình, vùng đồng bằng sông Hồng bằng phẳng, quen với những cánh đồng trải dài không có núi đồi, những trải nghiệm ấy vừa lạ lẫm, vừa đáng nhớ. Và cũng từ những chuyến đi như vậy, tôi càng cảm phục những con người Viettel những người lính kỹ thuật thầm lặng, ngày ngày vượt núi băng rừng để dựng lên những nhà trạm nhỏ bé trên đỉnh đồi, kết nối thông tin đến những nơi xa xôi nhất.

Khi ngôn ngữ trở thành chiếc cầu nối

Một bài học lớn, trải nghiệm khác khi làm việc ở nước ngoài là ngôn ngữ. Những ngày đầu, việc giao tiếp với đối tác đôi khi rất khó khăn. Nhưng khi bắt đầu học tiếng bản địa, từ những câu chào hỏi đơn giản, mọi thứ dần thay đổi.

Tôi thường nói vui rằng lúc đó mình giống như một đứa trẻ học nói lại từ đầu. Những âm thanh bập bẹ, những câu nói chưa tròn nghĩa, nhưng lại mang đến rất nhiều niềm vui. Sau này tôi nhận ra: Khi cùng nói một ngôn ngữ, khoảng cách giữa con người gần như biến mất. Cũng chính vì vậy, lãnh đạo công ty luôn khuyến khích người Việt học tiếng bản xứ để sử dụng trong công việc hằng ngày.

Giờ đây, khi nhìn lại, tôi thấy mình đã học được nhiều “ngôn ngữ”, từ tiếng Tây Ban Nha, tiếng Lào, hay cả ngôn ngữ lập trình. Mỗi ngôn ngữ đều mở ra một cách nhìn mới về thế giới.

Khi ẩm thực cũng là một hành trình thích nghi

Là người châu Á, những ngày đầu ở Peru, tôi khá vất vả với đồ ăn địa phương. Hương vị lạ, cách chế biến khác biệt khiến mỗi bữa ăn đôi khi trở thành một thử thách. Nhưng rồi theo thời gian, khẩu vị cũng dần thay đổi. Một ngày nọ, tôi chợt nhận ra mình đã thực sự thích Ceviche ( món cá sống trộn chanh nổi tiếng của Peru ), thứ mà trước đây tôi từng khá e dè.

Ở Lào, việc thích nghi với ẩm thực dường như dễ dàng hơn. Những món như Tam Mak Hung ( gỏi đu đủ Lào ) thường ăn cùng bún, hay Lạp ( thịt băm tái hoặc sống trộn với nước cốt chanh, ớt, rau thơm và mắm cá ) ăn cùng xôi và rau sống, mang hương vị khá quen thuộc với người Đông Nam Á.

Nhưng điều tôi nhận ra không chỉ nằm ở chuyện ăn uống. Khi mình thích nghi được với đồ ăn địa phương, mọi thứ khác cũng trở nên dễ dàng hơn: cơ thể quen nhịp sinh hoạt, sức khỏe ổn định, tinh thần thoải mái, và việc hòa nhập với đồng nghiệp hay người dân bản địa cũng tự nhiên hơn. Thay vì loay hoay tìm những thứ quen thuộc, mình có thể tập trung toàn bộ năng lượng cho công việc.

Chính từ những trải nghiệm rất đời thường như vậy, tôi hiểu sâu sắc một điều: khả năng thích ứng nhanh không chỉ là kỹ năng sinh tồn, mà còn là một lợi thế cạnh tranh thực sự. Người thích ứng nhanh sẽ sớm hòa nhập với môi trường mới, giảm bớt ma sát trong cuộc sống và công việc, từ đó tiến nhanh hơn những người vẫn còn mắc kẹt trong sự khác biệt.

Hành trình của người lính Viettel

Nhìn lại những năm tháng ấy, tôi nhận ra mình đã đi qua rất nhiều thử thách, mỗi thử thách đều đòi hỏi kỷ luật, sự kiên trì và tinh thần sẵn sàng nhận nhiệm vụ khó, đúng với truyền thống của người lính Viettel. Nhưng trên hết, điều khiến tôi trân trọng nhất chính là tình đồng đội.

Ngoài giờ làm, chúng tôi cũng tìm cách tạo niềm vui cho nhau. Có khi chỉ là cùng nhau xem một trận bóng đá, pha một ấm trà, chơi vài ván cờ, kể vài câu chuyện về gia đình ở Việt Nam. Những khoảnh khắc giản dị ấy giúp chúng tôi giải tỏa căng thẳng và tiếp thêm năng lượng để bước vào tuần làm việc mới.

Ở nơi xa quê hương, những đồng nghiệp Viettel trở thành một gia đình thứ hai. Chúng tôi ở tập trung, cùng làm việc, cùng vượt qua khó khăn, cùng chia sẻ những niềm vui nhỏ bé nơi đất khách. Đó là lúc tôi hiểu rõ nhất ý nghĩa của câu nói: “Viettel là ngôi nhà chung.”

Khi Đông gặp Tây

Peru đại diện cho một nền văn hóa Mỹ Latinh mạnh mẽ và sôi động. Lào lại mang nét Á Đông hiền hòa và sâu lắng. Giữa hai nền văn hóa ấy, tôi nhận ra triết lý “Kết hợp Đông – Tây” của Viettel không chỉ là một khẩu hiệu. Đó là sự kết hợp giữa Tính hệ thống, bài bản của phương Tây và tính linh hoạt, nhân văn của phương Đông. Chính sự kết hợp đó đã giúp chúng tôi có thể làm việc hiệu quả ở bất kỳ thị trường nào.

Những ký ức ở Peru và Lào, với tôi, không chỉ là những chuyến công tác dài hạn. Đó là những bài học về con người, văn hóa và sự trưởng thành. Và mỗi khi nhớ lại những kỷ niệm đó, tôi luôn cảm thấy biết ơn vì mình đã có cơ hội trở thành một phần của hành trình của người Viettel đi ra thế giới.

Nhân dịp kỷ niệm 20 năm kinh doanh toàn cầu, Viettel Family phát động cuộc thi “LIFETIME STORIES – BEYOND BORDERS” dành cho CBNV nhằm lắng nghe những câu chuyện người Viettel làm việc trong môi trường quốc tế. Mỗi câu chuyện CBNV kể không chỉ là ký ức cá nhân mà còn góp phần hình thành kho tư liệu văn hóa Viettel ở nước ngoài. Cuộc thi nhận bài từ nay đến hết 05/04/2026. Bài dự thi gửi về: viettelfamily@viettel.com.vn .