Nếu để ý bạn sẽ thấy chúng ta thường xuyên mắc phải cạm bẫy của những từ ngữ sáo rỗng. Việc nắm bắt thông tin một cách chính xác trong giao tiếp không hề đơn giản, và đó là lỗi “big word”. Trong cuốn sách “Tư duy logic” của tác giả người Nhật Minori Kanbe, bà đã dành riêng một phần đặc biệt thú vị để chia sẻ về chủ đề này.

Thay vì đưa ra khái niệm “big word” là gì, Minori Kanbe minh họa bằng tranh thông qua 1 ví dụ về cuộc trao đổi/thảo luận có thể bắt gặp ở bất cứ văn phòng nào. Ở đó, mọi người rất ưa thích dùng các từ bóng bẩy nhưng mập mờ như: tính đa dạng, toàn cầu hóa, có tinh thần kinh doanh, nỗ lực, phấn đấu, triệt để, sẽ cố gắng, thúc đẩy, cải tiến, đổi mới, mở rộng, hiệp lực…

Đó là cái bẫy trong diễn đạt, những từ ngữ khoa trương hoặc vô nghĩa thường có mục đích nhằm cố gắng tỏ ra uyên bác hơn hoặc để che giấu việc thiếu bằng chứng cụ thể. Thực tế cho thấy tính hai mặt của ngôn ngữ với tư cách là một công cụ giao tiếp, có thể vừa là ngọn hải đăng của sự rõ ràng vừa là nguồn gốc của sự nhầm lẫn.

Hay một tình huống khác: người Nhật (và cả người Việt) thường có câu: “Lúc nào anh lại đến chơi nhé!”. Vậy lúc nào là lúc nào?… Minori Kanbe thường hay bị những người bạn ở nước ngoài nói hỏi lại như vậy đấy. Chính những “phép xã giao” đôi khi cũng khiến chúng ta bị “đo ván”.

Trường hợp này cũng khá giống “Big word” khi nó bị tách rời mục tiêu và khả năng thực sự. Ngược lại, một cuộc đối thoại của người phương Tây sẽ là: “Dạy cô làm sushi cuộn đi!”. Minori Kanbe trả lời: “Được ạ! Một lúc nào đó cô nhé!” thì ngay lập tức sẽ nhận được phản hồi: “OK, vậy thứ 6 tuần sau cô đến được không?”.

Vậy giải pháp là gì: hãy cụ thể hóa bằng số liệu, ngày tháng và hành động. Hãy nắm rõ bản chất của “tất cả” khi “hai cũng là số nhiều”. Khi phát ngôn bạn hãy nói thật rõ ràng và cụ thể “tôi sẽ làm xong trước ngày X”, “tôi đặt mục tiêu Y” thì ý tưởng và kế hoạch của bạn sẽ được truyền tải tới người nghe tốt hơn. Khi người nghe hiểu được công việc của bạn, họ sẽ có những hỗ trợ phù hợp, thiết thực.

Nếu không thể nói một cách cụ thể, thì không thể có những hành động cụ thể. Một điều tưởng chừng là đương nhiên nhưng đôi khi chúng ta vẫn bị “big word” làm cho mất phương hướng.

Còn khi bạn không thể tìm được từ cụ thể thì phải làm thế nào? Lời khuyên của Minori Kanbe là hãy suy nghĩ trong một phút... à không trong vòng năm giây xem “Điều đó là gì?” “Khi nào?”, viết vào sổ tay một kế hoạch chi tiết. Những kế hoạch bạn muốn dền dứ và những ý tưởng mập mờ theo kiểu “một lúc nào đó” thì sẽ mãi chỉ nằm trong “những việc cần làm” ngày này qua ngày khác mà thôi.

Việc sử dụng ngôn ngữ làm phương tiện giao tiếp vừa là một nghệ thuật vừa là một khoa học. Chúng ta thật khó cưỡng lại sự hấp dẫn của các từ vựng khoa trương, những biệt ngữ mơ hồ liên tục được sản sinh nhưng hơn hết “big word” trong cuốn Tư duy logic lại làm sáng tỏ tính hiệu quả của một thông điệp được truyền tải.

Khi nỗ lực tìm kiếm con đường đi đến sự rõ ràng, chúng ta phải ủng hộ sức mạnh của sự chính xác, lựa chọn các thuật ngữ được xác định rõ ràng và được chứng minh bằng dữ liệu và bằng chứng liên quan. Sự chuyển đổi này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao tiếp hiệu quả mà còn đảm bảo tính chính trực và trung thực trong diễn ngôn của chúng ta.

Tránh lỗi diễn đạt 'big word' trong cuốn 'Tư duy logic'

09:25 - 03.11.2023

Bài viết cùng chuyên mục

Bài viết cùng chuyên mục